olan Hazret-i İbrâhîm (as)’da bin bir ism-i İlâhî tecellî etmektedir. Bununla berâber, o zât (as), Hakîm ve Rahîm isimlerine a‘zamlık mertebede mazhar olup, diğer isimlere tebeí olarak mazhardır. “Kelîmulláh” unvânıyla müsemmâ olan Hazret-i Mûsâ (as)’da bin bir ism-i İlâhî tecellî etmektedir. Bununla berâber, o zât (as), Mütekellim ismine a‘zamlık mertebede mazhar olup, diğer isimlere tebeí olarak mazhardır. “Rûhulláh” unvânıyla müsemmâ olan Hazret-i Ísâ (as)’da bin bir ism-i İlâhî tecellî etmektedir. Bununla berâber, o zât (as), Kadîr ve Hayy isimlerine a‘zamlık mertebede mazhar olup, diğer isimlere tebeí olarak mazhardır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde, enbiyânın bin bir ism-i İlâhîye mazhar olmakla berâber, her birinin ayrı ayrı esmâya a‘zamî mertebede mazhar oldukları şöyle ifâde edilmektedir:

“Meselâ: İsm-i Kadîr’e mazhar Hazret-i Ísâ aleyhisselâm, hangi semâda Peygamber aleyhissalâtü vesselâm ile görüştü ise; işte o semâ dâiresinde Cenâb-ı Hak ‘Kadîr’ unvânıyla bi’z-zât orada mütecellîdir. Meselâ: Hazret-i Mûsâ aleyhisselâmın makámı olan semâ dâiresinde en ziyâde hükümfermâ, Hazret-i Mûsâ aleyhisselâmın mazhar olduğu ‘Mütekellim’ unvânıdır ve hâkezâ... İşte, Zât-ı Ahmediyye aleyhissalâtü vesselâm, -çünkü ism-i a‘zama mazhardır ve nübüvveti umûmîdir ve bütün esmâya mazhardır- elbette bütün devâir-i rubûbiyyetle alâkadârdır. Elbette o dâirelerde makám sáhibi olan enbiyâlarla görüşmek ve umûm tabakáttan geçmek; hakíkat-ı Mi‘râc’ı iktizá ediyor.” [10]

“Meselâ: Ísâ aleyhisselâm, sâir esmâ ile berâber Kadîr ismi onda daha gálibdir. Ehl-i aşkta Vedûd ismi ve ehl-i tefekkürde Hakîm ismi daha ziyâde hâkimdir.” [11]

Hem meselâ; Hazret-i Cebrâîl (as) Alîm ve Hakîm isimleriyle, ilim ve hikmet sıfatlarına mazhardır. Bununla birlikte diğer isimlere tebeí olarak mazhardır. Demek, Alîm ve Hakîm isimleri asıl, diğer isimler ise tebeí olarak onda tecellî eder. Bütün vahiyler, hangi ismin tecellîsinden geliyor? Cin ve insin ef‘ál-i ihtiyâriyyesini tanzím eden bütün teklîfî kánûnlar ve kâinâtın nizám ve intizámını te’mîn eden bütün tekvînî kánûnlar hangi esmânın tecellîsi iledir? Hazret-i Cebrâîl (as)’ın mazhar olduğu Alîm ve Hakîm isimlerinden gelir, bu isimlerin tecellîsiyledir. Zîrâ, tekvînî ve teklîfî bütün kánûnların mümessili, Cibrîl-i Emîn’dir.

Cenâb-ı Hak, Hazret-i Mîkâîl (as)’a bütün esmâsıyla tecellî etmekle berâber,

Lügat: peygamber, nübüvvet, tefekkür, vesselâm, elbette, mertebe, übüvvet, cibrîl, ediyye, hikmet