“Şimdi hayâtının sırr-ı hakíkatı şudur ki: Tecellî-i Ehadiyyete, cilve-i Samediyyete âyineliktir. Ya‘nî, bütün áleme tecellî eden esmânın nokta-i mihrâkıyyesi hükmünde bir câmiıyyetle Zât-ı Ehad-i Samed’e âyineliktir.” [207]

“Zî-hayâtta ve bi’l-hássa insânda, o derece san‘at-ı câmia içinde, hadsiz envâ-ı ni‘meti anlayacak, kabûl edecek, isteyecek cihâzât ve âletler vardır ki; bütün kâinâtta tecellî eden bütün esmâsının cilvesine mazhardır. Ádetâ bir nokta-i mihrâkıyye hükmünde, bütün esmâ-i hüsnâyı birden mâhiyyetinin âyinesiyle gösterir ve onunla Ehadiyyet-i İlâhiyyeyi i‘lân eder.” [208]

“Şimdi kendi hayâtının mâhiyyetine bak ki, o mâhiyyetinin icmáli şudur:

“Esmâ-i İlâhiyyeye áid garâibin fihristesi, hem şuûn ve sıfât-ı İlâhiyyenin bir mikyâsı, hem kâinâttaki álemlerin bir mîzânı, hem bu álem-i kebîrin bir listesi, hem şu kâinâtın bir harîtası, hem şu kitâb-ı ekberin bir fezlekesi, hem kudretin gizli defînelerini açacak bir anahtar külçesi, hem mevcûdâta serpilen ve evkáta takılan kemâlâtının bir ahsen-i takvîmidir. İşte, mâhiyyet-i hayâtın bunlar gibi emirlerdir.” [209]

Cenâb-ı Hakk’ın, câmid ve cansız topraktan yarattığı bu kadar mükemmel bir mahlûkunu, öldükten sonra tekrâr diriltip haşre getirmemesi mümkün müdür? Onu bir daha dirilmemek üzere kabirde çürütüp yok etmesi, O’nun şe’nine yakışır mı? Hâşâ ve kellâ! Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Şuá‘lar” adlı eserinde, insânın yirmi hakíkati beyân edilmekte ve “Hak” isminin tecellîsine mazhar olan böyle bir insânın ölüm ile yokluğa gitmediği, belki saádet-i ebedîye veyâ şekávet-i dâimeye mazhar olmak için dâr-ı âhirete sevk edildiği şöyle ifâde edilmektedir:

“Hem mâdem gözümüzle görüyoruz ve aklımızla anlıyoruz ki: İnsân, şu kâinât ağacının en son ve en cem‘ıyyetli meyvesi; ve hakíkat-ı Muhammediyye aleyhissalâtü vesselâm cihetiyle çekirdek-i aslîsi; ve kâinât Kur’ân’ının âyet-i kübrâsı ve ism-i a‘zamı taşıyan âyetü’l-kürsîsi; ve kâinât sarayının en mükerrem misâfiri; ve o saraydaki sâir sekenelerde tasarrufa me’zûn en faal me’mûru; ve kâinât şehrinin zemîn mahallesinin bahçesinde ve tarlasında, vâridât ve sarfiyyâtına ve zer‘ ve ekilmesine nezárete me’mûr, ve yüzer fenler ve binler san‘atlarla techîz edilmiş en

Lügat: ehadiyyet, muhammed, tasarruf, vesselâm, fezleke, mahalle, udre(t), vâridât, ediyye, fihris, hadsiz, âhiret, külçe, sinin, âhire, şehri