bir lisânla yine Sáni’ıni i‘lân eder. Git gide, tâ en büyük mürekkebe kadar nisbeti ve vazífesi, hizmeti i‘tibâriyle Sáni-ı Hakîm’in vücûb-i vücûduna ve ihtiyârına ve irâdesine şehâdet eder. Çünkü, bir şeyi, bütün mürekkebâta hikmetli münâsebetleri muhâfaza súretinde yerleştiren, bütün o mürekkebâtın Hálık’ı olabilir. Demek, bir tek şey, binler lisânlarla O’na şehâdet eder hükmündedir. İşte kâinâtın mevcûdâtı kadar değil, belki mevcûdâtın sıfât ve mürekkebâtı adedince imkânât noktasından da Vâcibü’l-Vücûd’un vücûduna karşı şehâdetler geliyor.

“İşte, ey gáfil! Kâinâtı dolduran bu şehâdetleri, bu sadâları işitmemek, ne derece sağır ve akılsız olmak lâzım geliyor? Haydi sen söyle...” [198]

“Eşyâ, vücûd ve teşehhusátlarında, nihâyetsiz imkânât yolları içinde mütereddid, mütehayyir, şekilsiz bir súrette iken, birdenbire gáyet muntazam, hakîmâne öyle

bir teşahhus-ı vechî veriliyor ki; meselâ her bir insânın yüzünde, bütün ebnâ-yı cinsinden her birisine karşı birer alâmet-i fârika o küçük yüzde bulunduğu ve záhir ve bâtın duygularıyla kemâl-i hikmetle techîz edildiği cihetle, o yüz gáyet parlak bir sikke-i Ehadiyyet olduğunu isbât eder. Her bir yüz, yüzer cihetle bir Sáni-ı Hakîm’in vücûduna şehâdet ve vahdetine işâret ettikleri gibi, bütün yüzlerin hey’et-i

mecmûasıyla izhâr ettikleri o sikke, bütün eşyânın Hálık’ına mahsús bir hátem olduğunu akıl gözüne gösterir.

“Ey münkir! Hîç bir cihetle kábil-i taklîd olmayan şu sikkeleri ve mecmûundaki parlak sikke-i Samediyyeti hangi tezgâha havâle edebilirsin?” [199]

 وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

âyet-i kerîmesinde hudûs delîli de mevcûddur. Şöyle ki: Topraktan yaratılan insân, kadîm olmayıp sonradan vücûd bulmaktadır. Sonradan vücûd bulan her mahlûkun mutlaka bir muhdisi vardır. Öyle ise, insânın da kadîm bir muhdisi vardır ki; o da Cenâb-ı Hak’tır.

Evet, mâdem mevcûdât hâdistir. Elbette, o hâdis olan mevcûdâtın kadîm bir muhdisi vardır. Mâdem kadîmdir, elbette bâkídir. Mâdem ezelîdir, elbette ebedîdir. Mâdem Vâcibü’l-Vücûd’dur, elbette sermedîdir. Böyle bâkí, ezelî ve sermedî olan bir Zât, elbette tebeddül ve tegayyüre, zevâl ve firâka, mevt ve

Lügat: alâmet-i fârika, ehadiyyet, muntazam, tebeddül, tegayyür, teşahhus, elbette, sermedî, tereddi, alâmet, ediyye, enbire, hayyir, hikmet, hizmet, muhdis, nisbet, tezgâh, teşahh, hâdis, imkân, vâcib, şekil