وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

Rûm Sûresi, 20. Âyet-i Kerîmesinin Tefsîri

ÜÇÜNCÜ MAKÁM-I ÁLÎ:

MAKÁM-I EKSER-İ ESMÂ’DIR.

Bu makám-ı álî, ya‘nî ekser esmâ-i İlâhiyye, husúsan “Hak” ismi, lüzûm derecesinde âhireti iktizá ve vücûb derecesinde bâkí bir álemi istilzâm ve zarûret derecesinde mükâfât ve mücâzât için haşir ve neşri ister. Bu makámda ifâde edilen hakíkatler, haşr-i cismânî etrâfında temerküz ediyor ve onun isbâtına dâirdir. Zîrâ, bu makámın tereşşüh ettiği gelecek âyet-i kerîmenin asıl hedefi ve gáyesi, haşr-i cismânînin delîllerle isbâtıdır.

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونََ

ÂYET-İ KERÎMENİN MEÂLİ

“(Ve O’nun) sıfât-ı selbiyye ve sıfât-ı sübûtiyye sáhibi ve bin bir isimle müsemmâ bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetine ve bunun netîcesi olarak haşri getireceğine delâlet ve şehâdet eden (âyetlerindendir ki, sizi) sizin aslınız olan Âdem (as)’ı (topraktan yaratmıştır.) O’nun zürriyyeti olan diğer insânları da su ile topraktan ve onlar ile elde edilen gıdâ maddelerinden meydâna gelen meniden yaratmıştır. (Sonra siz, hemen yeryüzünde dağılıp yayılan insânlar oldunuz.) Ahsen-i takvîmde, ya‘nî esmâ-i İlâhiyyeye âyine, kâinâta fihriste ve Álem-i Vücûb