altı gün hılkatinden birinci gününe benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Cenâb-ı Hak, bu “inkılâbât, tasarrufât ve ihsânât”a mukábil, bu âyet-i kerîmelerle, cin ve insi “tesbîh, tekbîr ve tahmîd”e da‘vet eder.

Gün i‘tibâriyle “öğle vakti”, günün kemâline; sene i‘tibâriyle yaz mevsiminin ortasına; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle gençlik kemâline; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, hılkat-i insânın (Hazret-i Âdem (as)’ın yaratılış) devrine benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Bütün bu inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâta karşı, insân,

سُبْحَانَ اللّٰهِ * وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ * وَ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ * وَ اللّٰهُ أَكْبَرُ

demekle mükelleftir. Husúsan namâz vâsıtasıyla bu kelimât-ı mübârekeyi lisân-ı kál ve  lisân-ı háliyle i‘lân etmelidir.

Gün i‘tibâriyle “ikindi vakti”, Güneş’in yavaş yavaş ufûle meyletmesine; sene i‘tibâriyle güz mevsimine; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle ihtiyârlık vaktine; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, Ahirzamân Peygamberi (asm)’ın Asr-ı Saádetine benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Cenâb-ı Hak, bu inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâta mukábil, bu âyet-i kerîmelerle cin ve insi tesbîh, tekbîr ve tahmîde da‘vet eder.

Gün i‘tibâriyle “akşâm vakti”, günün gurûbuna; sene i‘tibâriyle güz mevsiminin âhirinde pek çok mahlûkátın vazífe-i hayâttan terhís edilmesine; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle insânın vefâtına; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, dünyânın Kıyâmet ibtidâsındaki harâbiyyetine benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Cenâb-ı Hak, bu inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâta mukábil, bu âyet-i kerîmelerle cin ve insi tesbîh, tekbîr ve tahmîde da‘vet eder.

Gün i‘tibâriyle “yatsı vakti”, álem-i zulümât, nehâr áleminin bütün âsârını siyâh kefeni ile setretmesine; sene i‘tibâriyle kışın, beyâz kefeni ile ölmüş yerin yüzünü örtmesine; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle, vefât etmiş insânın bakıyye-i âsârı dahi vefât edip nisyân perdesi altına girmesine; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, bu dâr-ı imtihân olan dünyânın bütün bütün kapanmasına benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Cenâb-ı Hak, bu inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâta mukábil, bu âyet-i kerîmelerle cin ve insi tesbîh, tekbîr ve tahmîde da‘vet eder. 

Lügat: tasarrufât, peygamber, tasarruf, birinc, mevsim, simin