mazlar. Nasıl ki; her gün Güneş’in tulûuyla yeni bir gün başlar. Öğle vaktinde kemâle erer. İkindi vaktinde ihtiyâr olur. Akşâm vaktinde Güneş’in gurûbuyla vefât eder. Aynen öyle de, edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle álemin ilk yaratılışı sabâh vaktine; Hz. Âdem’in yaratıldığı zamân öğle vaktine; Âhirzamân Peygamberi Hz. Muhammed (asm)’ın Asr-ı Saádeti ikindi vaktine; Kıyâmet zamânı ise akşâm vaktine benzer. Nasıl ki; gün mevtin elinden kendisini kurtaramıyor; álem de mevtin elinden kendisini kurtaramaz.

Demek, şu álemin mevti, mümkündür.

Dördüncüsü: Mevt-i dünyâ vukú‘ bulacaktır. Zîrâ, her gece, gündüzü ölüme mahkûm eden; her güz ve kış mevsiminde, bahâr ve yaz mevsimlerini vefât ettiren; ve zamâna bağlı olarak vücûda gelen hadsiz mevcûdâtı, bâ-husús zî-hayâtı, husúsan insânları zevâl ve fenâ ile dâire-i kudretten dâire-i ilme gönderen; ve bununla nihâyetsiz ilim ve kudretini isbât eden bir Alîm-i Kadîr, elbette zamâna tâbi‘ olan kâinât ve içindeki bütün mevcûdâtı bir gün tamâmen öldürecektir. O ölüm ise, Kıyâmet’tir.

Demek, mevt-i dünyâ vukú‘ bulacaktır.

Beşincisi: Ölecek álemin yeniden dirilmesi mümkündür. Evet, şu dünyâ imtihânına gelen, teklîfen ve tekvînen imtihâna tâbi‘ tutulan her bir mevcûd, elbette meclis-i imtihân kapandıktan sonra bir diyâr-ı bâkíde tâbi‘ tutuldukları imtihânın netîcelerini almak, onların hak ve hukúkunun bir netîcesidir. Her türlü cemâl, kemâl ve ihsân sáhibi olan ve her türlü naks, kusúr ve kubhtan münezzeh olan bu mevcûdâtın Rabbi, elbette Kıyâmet’i koparacak. Bütün mevcûdâtı haşir meydânında cem‘ etmek súretiyle bu imtihânın netîcelerini onlara bildirecek, hesâb ve kitâbdan sonra her mevcûdu, kendisine mahsús bir mükâfât veyâ cezâ ile ya taltíf, ya da ta‘zîb edecektir.

Bu gáyet ehemmiyyetli ve álî gáyenin tahakkuku için, ölecek olan şu álemin yeniden dirilmesi mümkündür.   

Altıncısı: Bu álem, ikinci def‘a tekrâr diriltilecektir. Ya‘nî, kim bu kadar hadsiz mevcûdâtı yaratıp bütün zamân ve mekânlarda onlara tesbîh ve tahmîd vazífelerini yaptırmışsa; O’dur ki, bütün kâinâtı tekrâr iáde edecek, haşir meydânında bütün mevcûdâtı toplayıp onların o tesbîh ve tahmîd vazífelerinin mükâfâtını verecektir. 

Lügat: peygamber, muhammed, tahakkuk, elbette, kurt(a), udre(t), dürece, gönder, hadsiz, kündür, mahkûm, meclis, mevsim, simin