Arabî İşârâtü'l-İ'câz/Metin

واما تكرار (اولئك) فاشارة الى استقلال كل من هاتين الثمرتين في العلة الغائية للهداية والسببية لتميزهم ومدحهم، الا ان الأولى ان يكون (اولئك) الثاني اشارة الى الاول مع حكمه كما تقول: ذلك عالم وذلك مكرّم.

Arabça Metnin Meâli

İkinci Me’haz: اُو۬لٰٓئِكَ kelimesinin tekrârıdır. Bu tekrâr, hidâyetin iki semeresinden her birisi, hidâyetin ille-i gáiyyesi olmak bakımından ve onların medh ü senâlarına ve temyîzlerine ayrı ayrı sebeb olmak cihetinden müstakil olduklarına işârettir.

Fakat, evlâ olan odur ki; ikinci اُو۬لٰٓئِكَ kelimesi, birinciye -hükmüyle birlikte- işâret etsin. Nasıl ki; birisi hakkında şöyle diyorsun: ذٰلِكَ عَالِمٌ وَذٰلِكَ مُكَرَّمٌ Ya’nî: “Bu zât, álimdir ve álim olan bu zât aynı zamânda mükerremdir, şerefli bir insândır.”

İşte burada, ikinci ذٰلِكَ, birinci ذٰلِكَ’ye hükmüyle, ya’nî müşârün ileyhisinin vasfıyla birlikte işâret etmiştir.

Şerh

İkinci Me’haz: اُو۬لٰٓئِكَ ism-i işâretinin tekrârı işâret eder ki; bu iki semereden, ya’nî saádet-i ácile (عاجلة) ile saádet-i âcileden (آجلة) her biri, hidâyetin ille-i gáiyyesi olması bakımından ve mü’minlerin temâyüzüne ve medihlerine sebebiyyet vermesi cihetinden her birisi müstakildir. Şâyet اُو۬لٰٓئِكَ kelimesi mükerreren zikredilmeseydi, bu ma’nâ ifâde edilmemiş olurdu.

Kur’ân-ı Azímü’ş-şân ne için nâzil olmuştur; hedefi nedir? Kur’ân’ın hedefi ve gáyesi, saádet-i dâreyndir. Ya’nî, nev-ı beşerin, dünyâ ve ahiret saádetini te’mîn etmektir. Dünyâda, hidâyetin kendisi en büyük saádet, ni’met ve lezzettir ve rûhun cennetidir. Hidâyetin uhrevî semeresi ise; ehl-i hidâyetin, âhirette fevz u felâha nâil olmalarıdır.

Hidâyetin ille-i gáiyesi nedir? Dünyâ ve ahiret saádetidir. Ya’nî, ayn-ı ni’met, 

Lügat: semer(e), birinc, kelime, uhrevî, âhiret, nâzil, sinin, âhire