arşı; güneş, ilim ve hikmet arşı; toprak, hıfz ve ihyâ arşı; su ise, ihsân ve rahmet arşıdır.

•  Nitekim Müellif (ra), bu dört arşı şöyle ifâde etmektedir:
•             “Mahlûkàt-ı Arzıyeyi Rubûbiyyeti noktasında, havayı emir ve irâdesine bir nev’i arş ve nûr unsurunu ilim ve hikmetine diğer bir arş ve suyu ihsân ve rahmetine başka bir arş ve toprağı hıfz ve ihyâsına bir çeşit arş yapmış. O arşlardan üçünü, mahlûkàt-ı Arzıye üstünde gezdiriyor.” [1]
•  
•             Hava unsurunun emir ve irâde-i İlâhiyenin bir arşı olduğunu, birkaç misâl ile îzâh edeceğiz:
• 1-      Hava zerreleri, irâde-i İlâhiye ile evâmîr ve nevâhî-yi Rabbâniyyeyi teblîğ eder.
• 2-      Sesler, irâde-i İlâhiye ile hava vâsıtasıyla etrâfa neşrolunur.
• 3-      Güneşin ışığı, harâret, bürûdet, elektrik, câzibe ve dâfia gibi sâir latîf maddeler irâde-i İlâhiye ile hava vâsıtasıyla naklolunur.
• 4-      Bulutların sevki ve yağmurun nüzûlü irâde-i İlâhiye ile hava vâsıtasıyla olur.
• 5-      Nebâtâtın telkîhi irâde-i İlâhiye ile hava vâsıtasıyla olur.
• 6-      Zîhayâtlar irâde-i İlâhîye ile hava vâsıtasıyla teneffüs eder.
•  
• Ve hâkezâ bütün bu işler, hava unsuru, emir ve irâde-i İlâhiyenin arşı olduğunu isbât ediyor. Çünkü câmid ve câhil hava unsurunun izn-i İlâhî ile yaptığı bu hârikà işler, ancak emir ve irâde-i İlâhiye’nin hava zerrelerindeki tasarruf ve tecellîsinin bir netîcesidir.
• Evet emir ve irâde-i Rabbâniyye, âlemin her yerinde cereyân ediyor. Fakat o emir ve irâde-i Rabbâniyyenin tecelliyâtı, her bir hava zerresinde ilmen ve maddeten daha zâhir ve daha bâhir bir