zorundadır. Hattâ, keşfiyyâtı, bu muhkemâta muhálif vukú’ bulsa, kendini ve keşfini ittihâm edip muhkemât-ı şerîata ittiba’ edecektir. İmâm-ı Rabbânî (ra) Hazretleri, gelecek mektûblarında konu ile alâkalı olarak şöyle buyurmaktadır:

“Hakíkí ma’nâda ve kat’í bir súrette i’timâd edilecek şey, yalnızca Kitâb ve Sünnet’tir. Çünkü, bunlar, vahy-i kat’í ile sâbit olmuş ve meleğin (Cibrîl’in) nüzûlüyle takarrur etmiştir. Hem icmâ-ı ulemâ ve müctehidînin ictihâdı, ya’nî kıyâs da yine bu iki asla, ya’nî Kitâb ve Sünnet’e râci’dir. İşte Kitâb, Sünnet, İcmâ ve Kıyâs’tan ibâret olan bu dört asıldan gayrı her ne varsa; eğer bu asıllardan birine muvâfık ise makbûldür. Aksi hâlde makbûl değildir. Velev bu şeyler, sûfîlerin kıymetli ilim ve ma’rifetleri ve yüksek keşif ve ilhâmları da olsa durum böyledir. Zîrâ, vecd ve hâller, şerîatın mîzânıyla tartılmadıkça, yarım arpa kadar bile değeri yoktur. İlhâm ve keşifler de eğer Kitâb ve Sünnet’in mihengine vurulmazsa, yarım kuruş bile etmez.

“Tarîk-ı sûfiyyede sülûktan maksad, şerîatın i’tikádî hükümlerinin hakkániyyetine yakíni ziyâdeleştirmek ve ahkâm-ı şer’ıyyenin edâsını kolaylaştırmaktır. Bundan başka bir gáye yoktur.” [38]

Hem demiş: “Sebebler Álemine inmeyen kimse, müstehlik (helâk edici) velîlerdendir. Onun, nübüvvet makámının kemâlâtından nasíbi yoktur. Başkalarını da kemâlâta  ulaştıramaz.” [39]

Müellif (ra) da bu mevzúu,“Yirmi Dördüncü Söz”ün “İkinci Dal”ında tafsílen îzáh etmiştir. “Yirmi Beşinci Söz”de ise bu mevzúu şöyle hulâsa etmiştir:

“Kur’ân-ı Hakîm’in ulviyyetine en sádık bir delîl ve hakkániyyetine en záhir bir bürhân ve i’câzına en kavî bir alâmet şudur ki: Kur’ân, bütün aksâm-ı tevhîdin bütün merâtibini, bütün levâzımâtıyla muhâfaza ederek beyân edip muvâzenesini bozmamış, muhâfaza etmiş; hem bütün hakáik-ı áliyye-i İlâhiyyenin muvâzenesini muhâfaza etmiş; hem bütün esmâ-i hüsnânın iktizá ettikleri ahkâmları cem’ etmiş, o ahkâmın tenâsübünü muhâfaza etmiş; hem rubûbiyyet ve ulûhiyyetin şuûnâtını kemâl-i muvâzene ile cem’ etmiştir.

“İşte şu muhâfaza ve muvâzene ve cem’, bir hásıyyettir; kat’ıyyen beşerin eserinde mevcûd değil ve eázım-ı insâniyyenin netâic-i efkârında bulunmuyor. Ne melekûta