Şerh

“Umûr-i mukarreredendir ki; efkâr-ı ámmenin birşeye verdiği mükâfât, gösterdiği rağbet ve teveccüh, ekseriyâ o şeyin kemâline nisbeten değildir, belki ona derece-i ihtiyâc nisbetindedir. Bir sâatçının bir allâmeden ziyâde ücret alması, bunu te’yid eder.

“Eğer cemâat-ı İslâmiyyenin hâcât-ı zarûriyye-i dîniyyesi bizzât Kur’ân’a müteveccih olsa idi, o Kitâb-ı Mübîn, milyonlarca kitâblara taksîm olunan rağbetten daha şedîd bir rağbete, ihtiyâc netîcesi olan bir teveccühe mazhar olur ve bu súretle nüfûs üzerinde bütün ma’nâsıyla hâkim ve nâfiz olurdu. Yalnız tilâvetiyle teberrük olunan bir mübârek derecesinde kalmazdı.

“Bununla berâber, zarûriyyât-ı dîniyyeyi, mesâil-i cüz’iye-i fer’ıyye-i hılâfiyye ile mezcedip, ona tâbi’ gibi kılmakta, büyük bir hatar vardır. Zîrâ, ‘Musavvibe’nin [22] muhálifi olan ‘Tahtieci’lerden biri der ki: ‘Mezhebim haktır, hatá ihtimâli var. Başka mezheb hatádır, savâba ihtimâli var.’ Hâlbuki, cumhûr-i avâm, mezhebde imtizâc etmiş olan zarûriyyâtı, nazariyyât-ı ictihâdiyyeden vâzıhan temyîz etmediğinden, sehven veyâ vehmen Tahtie’yi fi’l-cümle teşmîl edebilir. Bu ise, hatar-ı azímdir. Bence Tahtieci hubb-i nefisten neş’et eden, inhisâr-ı zihniyyet illetiyle ma’lüldür. Ve Kur’ân’ın câmiıyyetinden ve umûm tabakát-ı beşere şümûl-i hıtábından gafletle mes’ûldür.

“Hem Tahtiecilik fikri, sû’-i zan ve tarafgirlik hissinin menbaı olduğundan, İslâm’da lâzım olan tesânüd-i ervâh, tevhîd-i kulûb, tahabbüb ve teávüne büyük rahneler açmıştır. Hâlbuki, hüsn-i zanla, muhabbet ve vahdetle me’mûruz.

“Bu mes’eleyi yazdıktan biraz zamân sonra, bir gece rü’yâda Cenâb-ı Peygamber (sav) Efendimizi gördüm. Bir medresede huzúr-i saádette bulunuyordum. Cenâb-ı Peygamber bana Kur’ân’dan ders vereceklerdi. Kur’ân’ı getirdikleri sırada, Hazret-i Peygamber (sav) Efendimiz, Kur’ân’a ihtirâmen kıyâm buyurdular. O dakíkada şu kıyâmın, ümmeti irşâd için olduğu birden hátırıma geldi.

“Bi’l-âhare bu rü’yâyı, sulehâ-i ümmetten bir zâta hikâye ettim. Şu súretle ta’bîr etti: ‘Bu büyük bir işâret ve beşârettir ki, Kur’ân-ı Azímü’ş-şân lâyık olduğu mevkı-ı muallâyı bütün cihânda ihrâz edecektir.” [23]

Lügat: nazariyyât, peygamber, zihniyyet, muhabbet, mukarrer, nisbeten, tahabbüb, tarafgir, teberrük, teveccüh, medrese, mukarre, allâme, efendi, ekseri, hikâye, nisbet, rağbet, tahtie, âdiyye, sinin, âmiyy