Şerh

veyâ bu ilimlerin okunmasına gerek yoktur” demiyoruz. Bütün ilimler, Kur’ân’ın ma’nâlarına ulaşmak için birer âlet ilmi olarak tahsíl edilmeli; asıl maksad olmamalı; Kur’ân ile meşgúliyyetin önüne geçmemelidir. Yine yanlış anlaşılmasın! Ashâb-ı Kirâm, Sarf, Nahv, Mantık, Belâğat, Usûl ilimlerini okumuyordu veyâ o devirde tasavvuf yoktu, derken; “Onlar, bu ilimleri bilmiyordu” demek istemiyoruz. Bi’l-akis onlar, bu ilimleri herkesten daha güzel bir súrette nefs-i Kur’ân’ın içinde görüyor ve buluyorlardı. Muzahrefâta ve lüzûmsuz kışırlara bulaşmadan ve nazarlarını Kur’ân’dan ayırmadan sáfî olarak Kur’ân’dan bütün hâcetlerini en yüksek bir derecede alıyorlardı.

Hem bu zikrettiğimiz ilimler, Kur’ân’ın ba’zı esrârının çözülmesi için lâzımdır. Burada bahsettiğimiz ve üzerinde durduğumuz mevzú ise; záhirden hakíkate geçmek; tecelliyyât-ı esmâyı müşâhede etmek; tevhîd ve haşir gibi erkân-ı îmâniyyeyi vuzúh derecesinde anlamaktır. Bunlar için ziyâde bir ilme gerek yoktur. Kur’ân’ın sırr-ı i’câziyle, en basít bir avâm dahi o asırda tecelliyyât-ı esmâyı müşâhede eder ve bir ânda záhirden hakíkate geçerdi.

İşte Risâle-i Nûr, Kur’ân’ın sırr-ı i’câzını gösteriyor ve i’câz-ı ma’nevîsini beyân ediyor. Ehil olan talebesini, kırk dakíkada záhirden hakíkate geçiriyor. Çünkü, Risâle-i Nûr, müstakil bir meşreb ve meslek değil, doğrudan doğruya Kur’ân’ın minhâcıdır. Burada sır, Kur’ân’a áid olduğu için, Risâle-i Nûr’u müstakil bir kitâb gibi okumak değil; onda Kur’ân’ı görmek gerekir. Aksi takdîrde sırr-ı i’câzı göremez. Müellif (ra), bu hakíkatleri “Sünûhât” adlı eserinde “Kur’ân’ın Hâkimiyyet-i Mutlakası” başlığı altında şöyle ifâde etmektedir:

“Ümmet-i İslâmiyyenin ahkâm-ı dîniyyede gösterdiği teseyyüb ve ihmâlin bence en mühim sebebi şudur:

“Erkân ve ahkâm-ı zarûriyye ki; yüzde doksandır. Bizzât Kur’ân’ın ve Kur’ân’ın tefsîri mâhiyyetinde olan sünnetin malıdır. İctihadî olan mesâil-i hılâfiyye ise, yüzde on nisbetindedir. Kıymetçe mesâil-i hılâfiyye ile erkân ve ahkâm-ı zarûriyye arasında azím tefâvüt vardır. Mes’ele-i ictihâdiyye altun ise, öteki birer elmas sütundur. Acabâ doksan elmas sütunu, on altunun himâyesine vermek, mezcedip tâbi’ kılmak câiz midir?

“Cumhûru, bürhândan ziyâde me’hazdeki kudsiyyet imtisâle sevkeder. Müctehidînin kitâbları vesîle gibi, cam gibi Kur’ân’ı göstermeli; yoksa vekîl, gölge olmamalı.

Lügat: hâkimiyyet, tasavvuf, teseyyüb, meşreb, nisbet, sünnet, âdiyye, âmiyy