Şerh

Kur’âniyye değildir. Bu konu, ileride tafsílâtlı bir súrette îzáh edilecektir.

     Hem felsefenin “Meşâiyyûn” ve “Revâkıyyûn” táifelerine karşı da “Kelâm İlmi” zuhûr etti. Bu felsefeciler, bâtıl fikirleriyle ve fâsid aklî delîlleriyle hakáik-ı İslâmiyyeye karşı taarruz vaz’ıyyetini alıp avâm-ı mü’minînin i’tikádına zarar vermeye başladıkları gibi; onların súreten şa’şaalı felsefî mes’elelerinin câzibesine kapılan bir kısım insânlar da bu mesâil-i felsefiyyeyi hakáik-ı îmâniyye cihetinde bir esâs yapmaya kalkışmaları sebebiyle yanlış fikirler ve bâtıl i’tikádlar zuhûr etmeye başladı. Bu fitne ve tehlikeye karşı da İmâm Eş’arî ve İmâm Mâtürîdî gibi akíde imâmları mücâdele edip Ehl-i Sünnet i’tikádının esâsâtını tesbît ettiler. Kelâm ulemâsı da bu tesbît edilen esâsât dâiresinde akáid-i İslâmı aklî delîllerle isbât yoluna gittiler. Dolayısıyla, Kelâm İlmi de Kur’ân’ın asıl mesleğini göstermek için değil; belki felsefenin taarruzunu def’ etmek zarûretinden dolayı zuhûr etmiştir. 

     Hem Kur’ân, en büyük mürşiddir; ehil olan şâkirdini kısa bir zamân zarfında záhirden hakíkate îsál eder. Hakáik-ı îmâniyye ve esâsât-ı İslâmiyyenin vuzúhla inkişâfı husúsunda nefs-i Kur’ân kâfîdir. Müellif (ra), “Sözler” adlı eserinde şöyle buyurmuştur:

Lügat: ehl-i sünnet, muhterem, tasavvuf, felsefe, felsefî, taarruz, tehlike, ediyye, hadsiz, hediyy, hüccet, sefiyy, sünnet, tehlik, ciddî, âmiyy, şekil