Şerh

terâküm eden şirk, küfür ve bid’at zulümâtını izâle etmek súretiyle Müslümânların i’tikád ve îmân noktasındaki şübhelerini bertaraf etmiş; böylece “müceddidiyyet” pâye-i kudsiyyesine nâil olmuştur.

Gavs-ı A’zam (ks),

 اَفَلَتْ شُمُوسُ اْلأَوَّل۪ينَ وَ شَمْسُنَا أَبَدًا عَلٰى اُفُقِ الْعُلٰى لاَ تَغْرُبُ 

    Ya’nî; “Evvelkilerin güneşleri hep battı. Bizim güneşimiz ise, yüce ufkun üzerinde ebediyyen batmaz” demiştir. [303] Bu fıkrada geçen “Güneş” ta’bîrinden murâd, Kur’ân’dır. Ya’nî, âhirzamânda tasavvuf cereyânı inkıtaa uğrayacak; doğrudan doğruya câdde-i kübrâ-i Kur’âniyye olan sahâbe mesleği, nev-ı beşere rehber ve mürşid olacaktır. Gavs-ı A’zam (ks), bu hâdiseyi, kerâmet-i gaybiyyesi ile haber vermiştir.

Evet, tasavvuf ve tarîkat ile keşif ve kerâmet ile maksada giden yol, zarûrete mebnî vücûda geldiği için, hepsi söndü, gitti.  اَفَلَتْ شُمُوسُ اْلاَوَّل۪ينَ cümlesi, bu ma’nâya bakar. Sahâbe-i Kirâm ve muhakkikín-i ulemânın, doğrudan doğruya Kur’ân ve Hadîs’ten istihrâc ettikleri “câdde-i kübrâ” denilen usûl ve üslûb ise, ebeden devâm eder; aslâ sönmez.  وَ شَمْسُنَا اَبَدًا عَلٰى اُفُقِ الْعُلٰى لاَ تَغْرُبُ cümlesi de bu ma’nâya bakar.

Hem Hazret-i Gavs (ks), bu fıkrasıyla, İmâm-ı Rabbânî (ra) ve Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretlerine de işâret ediyor. Zîrâ, bu iki zevât-ı áliyye, câdde-i kübrâ-i Kur’âniyyeyi ümmetin önüne koymuşlar; Kur’ânî bir usûl ve üslûbla ümmeti irşâd etmişlerdir. Mevlânâ Hálid-i Zülcenâheyn de hayâtının sonunda yazdığı bir mektûbunda diyor ki: “Şâyet bilseydim, mürîdlerim, bu ilm-i mükâşefeyi dünyâ metâını toplama vesîlesi edinecekler; kesin olarak ben, bu işi yapmazdım.”

İlm-i mükâşefe, şâyet fazla revâc bulsa, sû-i isti’mâlâta yol açar. Meselâ; dîn nâmına ve hizmet adına para toplamak, bunun bir misâlidir. “Şu velî, kalbimden geçen her şeyi bilir”, bunun başka bir misâlidir.  Hâlbuki, bu, velîlik değil; ilm-i mükâşefedir. Bu hárika hâller, kâfirde de olabilir; zındıkta da olabilir; Müslümânda da olabilir.

Lügat: ebediyyen, bertaraf, muhakkik, tasavvuf, cereyân, ediyye, hizmet, hâdise, hâdis, kâfir, şübhe