Şerh

o ücretten mahrûm kalırlar. Fakat, bu mahrûmiyyetlerini de unutup, kendilerini o ücretleri alacakmış zannederler.”

Evet, Müellif (ra)’ın, “Mesnevî-i Nûriyye”de dediği gibi; nefis, devekuşu gibidir. Kendini hem deve, hem kuş görür. Fakat, aslında ne devedir, ne de kuş. Hizmetin mükâfât ve huzûzâtını düşündüğünde kendini unutmaz ve kendini, o ücreti alacak insânların táifesinden biri gibi görür. Fakat, o táifenin yaptığı hizmet ve ubûdiyyeti yapmaya sıra geldiğinde, kendini unutur. Meselâ; mü’minlere va’d edilen Cennet ve ni’metlerini düşündüğünde, ferahlanır ve kendini o mü’minler sırasında görür. Fakat, mü’minlere va’d edilen o Cennet ve ni’metlerin sebebi olan itáat ve hizmeti yapmak istemez, tenbellik eder, gevşeklik gösterir; ubûdiyyetteki kusúrlarını görmez.

Evet, insân fakr-ı mutlak içinde olduğunu düşünmüyor. Kendisine emâneten verilen mal, mülk, servet, evlâd, makám ve mevkı’ gibi ni’metlere kendi malıymış gibi sáhib çıkıyor. Bu ni’metlerin ebedî kalacağını tevehhüm ediyor. Bütün mevcûdâtı, kendisine hizmetçi görüyor. Elláh’a karşı olan ihtiyâcını hissetmiyor. “Her şeyim var” deyip kendisini müstağnî görüyor. Dünyâ ve âhirette rahmet-i İlâhiyyeye olan ihtiyâcını derketmiyor. Gurûr ve kibre kapılıyor. Mevt ve fenâyı, zevâl ve firâkı düşünmüyor. Düşündüğü zamân başkalarına veriyor. Hizmet ve ubûdiyyete gelince, hizmet ve ubûdiyyetten istinkâf ediyor. Ücret almaya gelince, ön sıraya geçiyor. Harâmlardan, günâhlardan sakınıp takvâ dâiresine girmediği hâlde, kendisini gadab-ı İlâhîden emîn görüyor. Dâr-ı saádet için hâzırlık yapmadığı hâlde, kendisini Cennet ehli görüyor. Hattâ, kâfirler de aynı şeyi söylüyor: “Farazá öldükten sonra tekrâr ihyâ edilsek, Cennet de yine bizim hakkımızdır.” Gelecek âyet-i kerîme, bu hakíkati ifâde etmektedir:

وَمَٓا اَظُنُّ السَّاعَةَ قَٓائِمَةً وَلَئِنْ رُدِدْتُ اِلٰى رَبّ۪ي لَأَجِدَنَّ خَيْرًا مِنْهَا مُنْقَلَبًا

“(Ve ben, kıyâmetin kopacağını zannetmem.) Onun vukú’ bulacağına inanmıyorum. (Ve eğer) diyelim ki; senin iddiá ettiğin gibi kıyâmet kopar da (Rabbime döndürülürsem, elbette) ben, (bundan) bu dünyevî ni’metlerden (daha hayırlı bir merci’) bir ákıbet, bir istirâhat alanı (bulurum.) Bu dünyâ ni’metlerine nâil olduğum gibi; o iddiá edilen Álemde de yine böyle ni’metlere fazlasıyla nâil olurum. Gáfil insân, bizzat hak ettiği için bu dünyâ ni’metlerine sáhib olduğunu sanıyordu.

Lügat: istinkâf, tevehhüm, dünyevî, elbette, mesnevî, hizmet, âhiret, kâfir, âhire