Şerh

üzerine binâ edildiğini ifâde etmektedir. [145] “Acz ve fakr” esâslarında insân ve bütün kâinât müşterektir. “Şefkat ve tefekkür”, sâdece zî-şuúr olan cin, ins ve meleğe mahsústur. “Şevk-ı beká ve liká” ile “şükür ve ubûdiyyet” ise bütün mevcûdâta áiddir. Zîrâ, bütün mevcûdâtta Bâkí-i Zü’l-cemâl’e ve dâr-ı bekáya karşı bir şevk ve iştiyâk vardır. Hem bütün mevcûdât, şükür vazífesini edâ etmektedir. Bu cihette Risâle-i Nûr’un asıl mesleği, acz-i mutlak, fakr-ı mutlak, şevk-ı mutlak ve şükr-i mutlak esâslarına dayanmaktadır. Zîrâ, bu esâslar daha umûmîdir. Bütün kâinâtın acz, fakr, şevk ve şükrünü ifâde etmektedir.

Evet, bütün mevcûdât, tekvînî olarak hem ácizdir; hem fakírdir; hem o mevcûdâtın nihâyetsiz cemâl ve kemâl sáhibi olan Bâkí bir Zât’a ve O’nun bâkí memleketi olan âhirete karşı bir şevk ve iştiyâkı vardır; hem de o mevcûdât, şükür ve ubûdiyyet vazífesini edâ etmektedir. İnsânın zerrât-ı vücûdu da tekvînî olarak hem ácizdir; hem fakírdir; hem o zerrâtın Bâkí bir Zât’a ve dâr-ı bekáya karşı bir şevk ve iştiyâkı vardır; hem de o zerrât, şükür ve ubûdiyyet vazífesini edâ etmektedir. Cenâb-ı Hak, teklîfî olarak da insâna aczini ve fakrını bilmesini, Bâkí bir Zât’a ve bâkí bir Áleme karşı iştiyâk duymasını ve şükür vazífesini edâ etmesini emretmiştir.

İşte insân, Kur’ân’ın ve Ehâdîs-i Nebeviyyenin ta’rîf ettiği şekilde kâinâta baktığında,  mevcûdât-ı Álemin ve kendisinin “acz”ini görür. Bütün mevcûdâtın ve zerrât-ı vücûdunun tekvînî olarak Kadîr bir Zât’a istinâd ettiğini anlar. O da teklîfî olarak o Kadîr-i Mutlaka istinâd eder. Daha sonra mevcûdât-ı Álemin ve kendisinin “fakr”ını görür. Bütün mevcûdâtın ve zerrât-ı vücûdunun tekvînî olarak Ganiyy bir Zât’tan istimdâd ettiğini anlar. O da teklîfi olarak o Ganiyy-i ale’l-Itlak’tan istimdâd eder. Hem “tefekkür” sâikasıyla mevcûdâtın ve zerrât-ı vücûdunun zevâl ve fenâsını görüp onlara acır. O “şefkat” sebebiyle kalb ve rûhunda hâsıl olan yaralarını Bâkí bir Zât’ı ve bâkí bir Álemi bulmakla tedâvî eder. Zîrâ, şu kâinâta nazar-ı ibretle baktığında görür ki; her bir mevcûd, gáyet hárika bir eser-i san’attır. Esmâ ve sıfât-ı İlâhiyyeye âyînedârlık eder. O da, o eserler üzerinde tecellî eden esmâ ve sıfât ile Sáni-ı Zü’l-kemâl’i tanır, tanıttırmasına karşı îmân ile mukábele eder ve böylece mü’min-i hakíkí unvânını alır.

Lügat: memleket, tefekkür, âhiret, şefkat, istim, sinin, âhire, şekil