Şerh

olan muhabbetin çok envâına tenezzül edilmez. Çünkü, bu muhabbetin ekserinde Elláh’ı unutmak ve mahlûkátı ma’nâ-i ismîyle cemâl, kemâl ve ihsân sáhibi tevehhüm etmek ma’nâsı vardır. Binâenaleyh, şefkat ayağıyla giden ehl-i velâyet, kâinâtı unutmaya veyâ inkâra mecbûr değildir.

İkinci Fark: Şefkat, pek geniştir. Bir zât, şefkat ettiği evlâdı münâsebetiyle, bütün yavrulara, hattâ zî-rûhlara şefkatini ihâta eder ve Rahîm isminin ihâtasına bir nev’ı âyînedârlık gösterir. Hâlbuki, aşk, mahbûbuna hasr-ı nazar edip herşeyi mahbûbuna fedâ eder. Yâhúd mahbûbunu i’lâ ve senâ etmek için başkalarını tenzîl ve ma’nen zemmeder ve hürmetlerini kırar.

Bu sırra binâen, aşk ayağıyla giden ehl-i velâyet, vahdetü’l-vücûd ve vahdetü’ş-şuhûd mesleğine girmişler; kâinâtı tahkír ederek ya reddetmiş veyâ unutmuşlar. Ta’bîr-i diğerle; mevcûdâta bir nev’ı adâvet gösterip, ya vahdetü’l-vücûdda olduğu gibi mevcûdâtı i’dâm cezâsına mahkûm etmişler veyâhúd vahdetü’ş-şuhûdda olduğu gibi nisyân hapsine mahkûm etmişlerdir. Hâlbuki, şefkat ayağıyla giden Risâle-i Nûr, kâinâtı inkâr etmemiş; belki mevcûdâtın, Rahîm isminin ihâtasına âyîne olduğunu göstermiş; onlara Cenâb-ı Hak nâmına şefkat edilmesi gerektiğini ders vermiş; onları fenâya atmak, i’dâm veyâ hapis cezâsına mahkûm etmek yerine, onların fenâya mahkûm olmadığını, bekáya mazhar olduğunu bildirmiş; mevcûdât-ı Álemin, Bâkí-i Zü’l-celâl’in âyînesi ve me’mûr-i musahharı olmak gibi yüksek bir rütbeye sáhib olduğunu i’lân etmiştir.

Üçüncü Fark: Şefkat hálistir, mukábele istemiyor, sáfî ve garazsızdır. Hâlbuki, aşk, ücret ister ve mukábele taleb eder.

Bu sırra binâen, aşk ayağıyla giden ehl-i velâyet, naz makámına girmiş ve onlardan meselâ “Ene’l-Hak” demek gibi şatahâtlı sözler ve bâlâ-pervâzâne hâller sudûr etmiştir. Bunlar, aşkın bir nev’ı ücret taleb etmesidir. Ammâ, şefkatte böyle nazlı hâller bulunmaz. O, sáfî ve hálisdir. Bu yolda giden ehl-i velâyet, kendinde ve Álemde acz, fakr ve kusúrdan gayrı bir şey görmez ki, da’vâya sapsın ve naz yapsın. Belki, o, kendindeki ve Álemdeki acz, fakr ve kusúra karşı rahmet-i İlâhiyyenin tecellîsini ister ve o tecellîye mazhar olmak ona kâfîdir. Rahmet-i İlâhiyyenin celbi için acz, fakr ve kusúrunu daha ziyâde göstermeye çalışır. Bu sebeble, Risâle-i Nûr, şefkat ayağıyla giden tálibine, ubûdiyyet ve niyâz makámını gösterir ve onu hális bir abd olmaya sevk eder.

Lügat: binâenaleyh, muhabbet, tenezzül, tevehhüm, binâen, ekseri, mahkûm, şefkat, inkâr