Şerh

bir Şems-i Sermed isterim. Hîç-ender-hîçim, fakat bu mevcûdâtı birden isterim.’ ” [106]

Evet, kendini belâdan kurtaramayan, ácizdir. Belâların başı da, bütün mevcûdâtın mevt ve fenâya, zevâl ve firâka ma’rûz kalmasıdır. İşte bu yüzdendir ki; Müellif (ra) şöyle buyurur:

“Cihân dolu belâ başında varken, ne bağırırsın küçük bir belâdan, gel tevekkül   kıl!” [107]

İşte insân, kâinât kadar büyük bu acz yarasından, ancak bir Kadîr-i Zü’l-celâl’i, bir Ma’bûd-i Zü’l-kemâl’i bulub, acz tezkeresiyle O’nun dergâhına ilticâ edip makám-ı mahbûbiyyete, ya’nî o makámın gölgesine vâsıl olmakla kurtulabilir. Müellif (ra), bu acz yarasının tedâvîsi husúsunda şöyle buyuruyor:

“O iki ilâç ise, biri sabır ile tevekküldür. Hálık’ının kudretine istinâd, hikmetine i’timâddır.

“Öyle mi? Evet, emr- i كُنْ فَيَكُونُ’e mâlik bir Sultán-ı Cihân’a acz tezkeresiyle istinâd eden bir adamın ne pervâsı olabilir? Zîrâ, en müdhiş bir musíbet karşısında

اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ deyip itmînân-ı kalb ile Rabb-ı Rahîm’ine i’timâd eder.

“Evet, árif-i billâh, aczden, meháfetulláhtan telezzüz eder. Evet, havfta lezzet vardır. Eğer bir yaşındaki bir çocuğun aklı bulunsa ve ondan suâl edilse: ‘En lezîz ve en tatlı hâletin nedir?’ Belki diyecek: ‘Aczimi, za’fımı anlayıp, vâlidemin tatlı tokatından korkarak yine vâlidemin şefkatli sînesine sığındığım hâlettir.’ Hâlbuki, bütün vâlidelerin şefkatleri, ancak bir lem’a-i tecellî-i rahmettir. Onun içindir ki: Kâmil insânlar, aczde ve havfulláhta öyle bir lezzet bulmuşlar ki; kendi havl ve kuvvetlerinden şiddetle teberrî edip, Elláh’a acz ile sığınmışlar. Aczi ve havfı, kendilerine   şefâatçı  yapmışlar.” [108]

Fakr-ı Mutlak: Mevcûdât, zevâl ve firâka, husúsan zerrât-ı Álem, tahrîb ve ta’mîre ma’rûz kaldığı için vücûd yıpranıyor. Bu yıpranma netîcesinde hadsiz ihtiyâcât zuhûr ediyor. İşte mevcûdâtın vücûd ve hayâtının devâm ve bekásı için lüzûmlu olan bu hadsiz ihtiyâcâta, “fakr-ı mutlak” denir.

Lügat: telezzüz, tevekkül, kurt(a), tezkere, udre(t), dergâh, hadsiz, hikmet, şefkat, şiddet, kâmil