Şerh

    TARÎKAT VE HAKÍKAT, ŞERÎATIN HÁDİMİDİR

 

Tarîkatlardaki sülûkun mâhiyyeti, mezkûr ma’nâda anlaşıldığı takdîrde, bütün tarîkatların gáyesinin Resûl-i Ekrem (asm)’ın getirdiği şerîatın hakíkatlerine îmânın inkişâf ettirilmesi ve o şerîatın ahkâmına ittibaın te’mîn edilmesi olduğu anlaşılır. Tarîkatta sülûk edilirken, her makám ve mevkı’de şerîata ittiba’ etmek ve onun hakíkatlerine îmân etmek lâzım olduğu gibi; kemâle ulaşıldığında da varılacak nokta, yine şerîatın hakíkatlerine yakínî îmân ve onun ittibaıdır. İmâm-ı Rabbânî (ks), bu mes’elenin üzerinde o kadar durmuştur ki; hattâ “Mektûbât isimli eseri, baştan sona bu mes’ele üzerinedir” denilse, doğrudur. Burada onlardan bir kaçını zikredeceğiz:

“Bilmiş ol ki: Şerîat, üç kısımdan ibârettir: İlim, amel ve ihlâs. Bunların hepsi birden gerçekleşmeden, şerîat gerçekleşmiş olmaz. Şerîat tahakkuk edince, bütün dünyevî ve uhrevî saádetlerin fevkınde olan rızá-i İlâhî tahakkuk eder.

وَرِضْوَانٌ مِنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ  Elláh’ın rızásı her şeyden daha büyüktür.' [86]

“Şerîat, dünyâ ve âhiret saádetlerinin hepsini tekeffül ettiğinden, geriye ondan gayrı ihtiyâc duyulacak bir şey kalmamıştır.

“Sûfîlerin kendisiyle temeyyüz ettikleri tarîkat ve hakíkat, şerîatın üçüncü cüz’ü olan ihlâs unsurunu tekmîl etmekte ve ona hizmet etmektedir. Tarîkat ve hakíkati tahsíl etmekten maksad, şerîatı tekmîl etmektir. Yoksa, ondan gayrı ve ondan daha ileri bir şey değildir.

“Sûfîlerin tarîkat esnâsında tahsíl ettikleri hâller, vecdler, ilim ve ma’rifetler, asıl gáye olmayıp; belki tarîkatta giden tıfılların terbiye edildiği evhâm ve hayâlâttır. O hâlde, bunlardan geçmek ve sülûk ve cezbe yolunun sonu olan rızá makámına ulaşmak gerekmektedir. Çünkü, tarîkat ve hakíkat menzillerini kat’ etmekten gáye, rızá makámının husúlünün kendisine bağlı olduğu ihlâsı elde etmekten başka bir şey değildir.” [87]

Lügat: tahakkuk, tekeffül, temeyyüz, dünyevî, terbiye, hizmet, menzil, mezkûr, uhrevî, âhiret, dilir, sinin, âhire