Cenâb-ı Hak, rubûbiyyet-i mutlakası ile álemi ve insânı zamân ipine ta‘kíb yavaş yavaş kemâline doğru sevk ederken, esnâ-i sevkıyyâtta insân ve álemin pek çok ihtiyâcâtı zuhûr eder. Meselâ; elektronlar, çekirdeğin etrâfında dönerek yavaş yavaş kemâline kavuşurken, ba‘zı maddeler yıpranıp gidiyor, ba‘zı maddeler yerine geliyor. İnsân da öyledir. Bu ihtiyâcları tedârik etmek, hîç birinin elinde ve iktidârı dâhılinde değildir. İşte buna “fakr” denir. Bütün álem; toprağından, suyundan, havâsından, Güneş’inden, insânından, Arş’tan, Kürsî’den, semâdan, hayvândan, otlara kadar her şey yavaş yavaş kemâline doğru giderken, devâm ve bekásı için pek çok şeye muhtâc olur. O ihtiyâcâtı yerine getirmek, öyle bir Zât’a mahsústur ki, bütün álem zerreden Arş’a kadar O’nun elindedir. Hem o Zât, öyle bir Rahmân ve Rahîm’dir ki; bugünü çevirdiği gibi, mevsimleri de çevirir. Rızkın vücûda gelmesi zamâna bağlıdır. Zamânın vücûda gelmesi de maddenin hareketine bağlıdır. Dolayısıyla, madde hareket etmezse, zamân vücûda gelmez; zamân vücûda gelmeyince, rızık vücûda gelmez; rızık vücûda gelmezse, mevcûdâtın maddî ve ma‘nevî ihtiyâcâtı karşılanmaz. Sineğin mi‘desinin ihtiyâcını bilip tedârik etmek isteyen bir Kadîr-i Rahîm, gece-gündüzü çevirir. Gece-gündüzü çevirdiği gibi, mevsimleri de çevirir. Mevsimleri çevirdiği gibi, devirleri ve asırları da çevirir. Zerreyi çevirdiği gibi, bütün álemi