Dokuzuncu Söz/Metin

Rubûbiyyet'in kudsiyyeti, pâklığı dahi ister ki:

Şerh

bi’z-zât Kendisi; kánûn ve nizámiyle, ilim ve hikmetiyle, irâde ve kudretiyle yaratır, çalıştırır. Her şeyi, O idâre eder. Her şey, o rubûbiyyete karşı ubûdiyyet vazífesini edâ eder ve saltanatına karşı da itáatte bulunur. İşte, tekvînen böyle rubûbiyyet derecesinde bir saltanat, teklîfen de insândan itáat ve ibâdet ister.

Cenâb-ı Hak, rubûbiyyetiyle, bir tek günü tasarrufâtının merkezi yapmış, zamânı bir ip ve şerît hükmüne getirmiş, şu mahlûkátı birer birer o ipe takıp yavaş yavaş kemâllerine kavuştururken böyle bir rubûbiyyette nihâyet kemâlde bir saltanat tezáhür etmektedir ki; zerreden Arş’a kadar her şey, o saltanata itáat ve ibâdet etmektedir. Mâdem hakíkat budur; elbette şöyle bir saltanat-ı rubûbiyyet, insândan da itáat ve küllî bir ubûdiyyet ister ki, o da beş vakit namâzdır. Beş vakit namâz, kâinâtın vekîli olan insânın, o namâz vakitlerinin işâret ettiği tüm zamânların içinde terbiye olunan mevcûdâtın saltanat-ı rubûbiyyete karşı itáat ve ibâdetlerinin i‘lânıdır. Onun için, namâz, vakit i‘tibâriyle tüm zamânların hulâsası olduğu gibi; bütün ibâdetlerin her çeşidini ve mevcûdâtın ayrı ayrı ibâdetlerinin her nev‘ıni câmi‘dir. Şu ma‘nâlar “Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci Nükte”lerde îzáh edilecektir.Nasıl ki; rubûbiyyetin saltanatı, ubûdiyyeti ve itáati ister. Aynen öyle de, (rubûbiyyet’in kudsiyyeti, pâklığı dahi) üç şeyi (ister ki:) Bu üç şey, سُبْحَانَ اللّٰهِ kelime-i kudsiyyesinin ma‘nâsını teşkîl eder. Ya‘nî, rubûbiyyetin kudsiyyet ve pâklığı,

Lügat: tasarrufât, saltanat, tasarruf, elbette, terbiye, udre(t), hikmet, kelime, küllî, sinin