Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

 Yûnus Emre’nin; “Et kemiğe büründüm, Yûnus diye göründüm” sözünün ma‘nâsı da budur. Müellif (ra),  bu hakíkatı şöyle îzâh etmektedir:

“Meselâ; nasıl ki, göze görülmeyen eczâlı bir mürekkeble yazılan bir kitâba, o yazıyı göstermeye mahsús bir eczâ sürülse, o koca kitâb, birden her bir göze vücûdunu gösterip kendini okutturur. Aynen öyle de; Kadîr-i Ezelînin ilm-i muhîtinde, her şeyin súret-i mahsúsası bir mikdâr-ı muayyen ile taayyün ediyor. O Kadîr-i Mutlak ‘Emr-i kün feyekûn’ ile o hadsiz kudretiyle, o nâfiz irâdesiyle, o yazıya sürülen eczâ gibi, gáyet kolay ve sühûletle kudretin bir cilvesi olan kuvvetini, o mâhiyyet-i ilmiyyeye sürer, o şeye vücûd-i háricî verir, göze gösterir, nukúş-i hikmetini okutturur.” [20]

Bu tahlîlden anlaşılıyor ki; insân ve bütün kâinât acz, fakr, naks ve kusúrdan ibârettir. Şu ademiyyât idrâk edildiğinde, kudret-i samedâniyye, rahmet-i bî-nihâye ve kemâl-i rubûbiyyet tezáhür eder ki; bu sıfatlar, Cenâb-ı Hakk’a áiddir. Demek, kemâlât ve iyilikler, Cenâb-ı Hakk’tan; kötülükler ve kusúrlar ise, nefsimizden ve álemdeki tabîattan gelmektedir.

مَٓا اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ وَمَٓا اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ

“Tekvînen ve teklîfen sana hayır ve iyilikten her ne isábet etse, o Elláh’tandır ve sana şer ve kötülükten her ne isábet etse, o da senin nefsindendir” [21] âyet-i kerîmesi, bu hakíkati ifâde etmektedir. Müellif (ra), bu âyet-i kerîmeyi şöyle tefsîr etmiştir:

Lügat: emr-i kün, muayyen, taayyün, udre(t), hadsiz, hikmet