Buna karşı rubûbiyyet dâiresindeki kemâl-i kudsîyi gördüğünde  اللّٰهِ سُبْحَانَ söyle. Kusúrun sana ve áleme áid olduğunu; kemâl ve kudsiyyetin ise, Rabb-i Zü’l-Celâl’e áid olduğunu; “Kusúr benimdir ve álemindir; kudsiyyet ve kemâlât ise Rabbimize áiddir. Öyle ise, o Zât-ı Akdes, tesbîh ve takdîse lâyıktır” diyerek i‘lân et.

Hem mâdem ubûdiyyet dâiresinde acz var ve sen de bu aczi fark ettin. Belâ ve musíbetlerden, bi’l-hássa ölümden kendini kurtaracak güçte olmadığını anladın. Buna karşı rubûbiyyet dâiresindeki kudret-i samedâniyyeyi gördüğünde اَللّٰهُ اَكْبَرُ söyle! Aczin sana ve áleme áid olduğunu, kudretin ise Rabb-i Zü’l-Kemâl’e áid olduğunu; “Ben ve álem, áciziz; Rabbimiz ise nihâyetsiz kudret sáhibidir. Öyle ise, o Zât-ı Kadîr, tekbîr ve ta‘zíme lâyıktır” diyerek i‘lân et!

Hem mâdem ubûdiyyet dâiresinde fakr var ve sen de bu fakrı hiss ettin. Hadsiz ihtiyâclarının olduğunu derk ettin. Buna karşı rubûbiyyet dâiresindeki rahmet-i İlâhiyyeyi gördüğünde اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ söyle! Fakrın sana ve áleme áid olduğunu, gınâ ve rahmetin ise Rabb-i Zü’l-Cemâl’e áid olduğunu; “Biz fakíriz; Rabbimiz ise nihâyetsiz gınâ ve rahmet sáhibidir. Öyle ise, o Zât-ı Rahîm, hamd ve şükre lâyıktır” diyerek i‘lân et.  

Şimdi bu mevzúu biraz îzáh edelim:

Şu kâinât ve insân, yaratılmadan önce ilm-i İlâhîde vücûd-i ilmîleri vardı. Vücûd-i háricî sáhibi değildiler. İlmî vücûdları olmakla berâber, bir nev‘ hayâtları da vardı. Çünkü, Cenâb-ı