Dokuzuncu Söz/Şerh

nefis ve Şeytán onu Zât’ı husúsunda da düşünmeye da‘vet eder. Binâenaleyh, Cenâb-ı Hakk’ın künh-i mâhiyyetine dâir aklına gelen her husústa kula yakışan; “Elláh, Zât’ı hakkında aklıma ve zihnime gelen, idrâk ettiğim her şeyden daha mukaddes ve daha münezzehtir. Zîrâ, O, muhálefetün li’l-havâdis sıfatıyla muttasıftır, mevcûdât-ı álemden hîç bir şeye benzemez” demesidir. Çünkü, künh-i mâhiyyet-i İlâhiyye idrâk edilemez; [5] Zât-ı İlâhî düşünülemez; ancak âsâr, ef‘ál, esmâ, sıfât ve şuûnâtı üzerinde tefekkür edilebilir.

İşte insân, künh-i mâhiyyet-i İlâhiyyenin idrâk edilemeyeceğini, اَكْبَرُ اَللّٰهُ kelime-i kudsiyyesi ile i‘lân eder.

Cemâl-i İlâhîye karşı söylenen اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  kelimesinin ma‘nâsı şudur ki;

Cenâb-ı Hakk’ın Zât, sıfât, esmâ ve ef‘áli güzeldir, lütuf ve ihsânı nihâyetsizdir. Maddî ve ma‘nevî, dünyevî ve uhrevî bütün ni‘metler, O’nun hazîne-i rahmetinden akıp gelmektedir.

İşte namâzda اَلْحَمْدُ لِلّٰهِdiyen bir mü’min, bütün cemâl, kemâl ve ihsânın Cenâb-ı Hak’tan geldiğini; bütün mevcûdât tarafından o cemâl, kemâl ve ihsâna karşı yapılan kavlî, fiilî ve hâlî bütün hamdlerin O’na mahsús olduğunu i‘lân etmektedir. Risâle-i Nûr’un “Mektûbât” adlı eserinde bu cümle-i Kur’âniyye şöyle tefsîr edilmiştir:

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ bir cümle-i Kur’âniyyedir. Bunun en kısa ma‘nâsı, ilm-i Nahiv ve Beyân káidelerinin iktizá ettiği şudur:

Lügat: binâenaleyh, mukaddes, tefekkür, dünyevî, binâen, kelime, uhrevî, sinin