Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

  يَا بَاق۪ي اَنْتَ الْبَاق۪ي ۞ يَا بَاق۪ي اَنْتَ الْبَاق۪ي

O hâlde her vakit, husúsan akşâmla yatsı arasında okunması gáyet müstahsen olan bu ezkârı dikkatle okuyun. Mezkûr evrâdda aynı ma‘nâ ve mefhûm işleniyor. Müellif (ra) de bu âyet-i kerîmeleri tefsîr ederken zamânı eline alıyor; zamânın bir ip, bir şerît olduğunu; mevcûdât-ı álemin birer birer o ip ve şerîte takılıp tecelliyyât-ı esmâya mazhar olduktan sonra derakab kaybolduğunu; bu zevâl ve firâktan kalb-i insân müteessir olduğunu; bu teessürden kurtulmanın yegâne çâresi, namâz vâsıtasıyla dergâh-ı İlâhîye ilticâ olduğunu; netîcede bütün álem ve insân, dâr-ı bekáda karâr kılıp âyînedârlık vazífesine orada dahi devâm edeceğini ifâde etmekle bu ma‘nâların kalb-i insân için hem bir ders-i ma‘rifet, hem bir ders-i muhabbet, hem bir lezzet-i rûhâniyye olduğunu ta‘lîm buyuruyor. 

Evet, mağrib vaktinin ihtár ve îkázıyla, mevcûdât-ı álem yokluğa gidiyor. Bu ihtár ve îkázdan ders alan insân ise, mevcûdât-ı álemin zevâl ve firâkından müteessir ve müteellim oluyor. Onu, bu tesessür ve teellümden kurtaracak yegâne çâre; namâz ve duá vâsıtasıyla Kayyûm-i Bâkî’ye ilticâ etmektir.

İşte, Müellif (ra)’ın mağrib vaktiyle alâkalı mezkûr cümlelerinin ma‘nâsının bir hulâsası budur.

Lügat: muhabbet, kurt(a), teellüm, teessür, dergâh, dikkat, mezkûr, teelli, teessi, yegâne