Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

mukábil kemâl-i rubûbiyyetin, kudret-i samedâniyyenin ve rahmet-i İlâhiyyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etmektir.

“Üçüncü Nükte”de ise; namâzı kılan insânın, bütün álemin hulâsası ve bin bir ism-i İlâhî’nin âyînesi olduğu; namâzda okunan Fâtiha Sûresi’nin bütün kütüb-i semâviyyenin, ulûm-i evvelîn ve âhirînin bir fihristesi olduğu; namâz ise teklîfî ve tekvînî bütün ibâdetlerin envâını câmi‘ olduğu îzáh edildi.

Bu “Dördüncü Nükte”de ise; şu Risâle’nin ana mevzúu olan namâzın beş vakte hikmet-i tahsísi beyân edilmektedir. Şöyle ki:

Beş vakit namâz, yirmi dört sâat içinde kılınmaktadır. Yirmi dört sâatten ibâret olan bir gün ise, zamân i‘tibâriyle bütün zamânları içine almıştır. O yirmi dört sâattaki her bir namâz vakti de, bütün zamânlarda hükümfermâ olan mühim bir inkılâb başı; hem tasarrufât-ı azíme-i İlâhiyyenin âyînesi; hem de hadsiz niam-ı İlâhiyyenin toplandığı birer vakittir. Onun için abd, şu vakitlerde, o inkılâbât üzerinde tezáhür eden celâl-i İlâhî’ye karşı  سُبْحَانَ اللّٰهِ o tasarrufât-ı azíme içinde tebârüz eden kemâl-i Rabbânîye karşı اَللّٰهُ أَكْبَرُ ve o ihsânât-ı İlâhiyye içinde tecellî eden cemâl-i İlâhîye karşı da اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ demek olan namâz ile emr edilmiştir.

Evet, her bir gün, bütün zamânları içine almış ve o zamânlardan haber vermektedir. Bir gün, zamân i‘tibâriyle bütün dünyâyı içine almıştır. Zîrâ, dünyânın ömrü, hakíkatte bir günden ibârettir. Bir gün demek; evvel-i hılkat-i álemden tâ kıyâmete, tâ ta‘mîr-i áleme, tâ haşre kadar olan bütün zamânları içine alan bir hulâsadır.

Lügat: tasarrufât, muhabbet, tasarruf, evvelîn, udre(t), fihris, fâtiha, hadsiz, hikmet, fâtih