Suâl: “On Yedinci Söz’de geçen اَكْبَرُ اَللّٰهُ diyerek ezân-ı haşri işitip kalkacağım,[88] ^HÂŞİYE mahşer-i ekberden çekinmem, mescid-i a‘zamdan çekilmem’ [89] cümlesindeki ‘ezân-ı haşri’ ta‘bîrinden murâd nedir?”

Elcevâb: İsrâfîl (as)’ın çağrısıdır. Çünkü, Hazret-i İsrâfîl (as), haşir meydânında Cenâb-ı Hakk’ın emriyle insânları namâza da‘vet eder: “Haydi namâz kılın!” der. Dünyâda namâz kılmayanlar, orada namâz kılamazlar. Kalem Sûresi 42-43. âyet-i kerîmeleri, bu ma‘nâyı ifâde etmektedir:

يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ اِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَط۪يعُونَ

“(O gün) öyle dehşetli bir gündür ki; o günün şiddetinden (bacaklar açılır) işler zorlaşır, ciddîleşir ve her şeyin hakíkati ortaya çıkar (ve) o gün insânlar, (secdeye da‘vet olunurlar.) Ehl-i îmân, dünyâda iken secde ettikleri için o gün secdeye muvaffak olurlar.  Ehl-i küfür, dünyâda iken secde etmedikleri, ehl-i nifâk da Elláh için secdeye kapanmadıkları için (artık) secde etmeğe (güç yetiremeyeceklerdir.) Bu mahrûmiyyetleri, onların hasret ve pişmânlıklarını kat kat arttıracak, dünyâdaki isyânlarının cezâsına kavuşmuş olacaklardır.”

 خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَقَدْ كَانُوا

يُدْعَوْنَ اِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ