Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

ağaç ve hayvânların o ibâdetlere benzeyen durumlarını andıran bir ibâdettir.” [85]

Yukarıda beyân edildiği gibi, bir nokta daha vardır ki; o da,

namâz vakitlerinin, bütün zamânların hulâsası olmasıdır. Müellif (ra), bu noktayı müstakil olarak tafsílli bir súrette “Dördüncü Nükte”de îzáh etmektedir.

Şimdi buraya kadar anlatılan husúslar ve “Dördüncü Nükte”de beyân edilecek namâz vakitlerinin hikmetleri iyice hazm edilip mes’elenin hey’et-i mecmûasına birden bakılabilse, namâzın azamet-i hakíkati görülebilir. Evet, kâinâtın hulâsası ve on sekiz bin álemin fihristesi ve bin bir ism-i İlâhî’nin tecelliyyâtının nokta-i merkeziyyesi olan insân, bütün mevcûdâtın bütün zamânlarda yaptığı tekvînî ibâdâtı câmi‘ olan namâza durmakla ma‘nen bütün mevcûdâtı arkasına alıp, zamânın fevkıne çıkarak tüm zamânlarda tecellî eden azametli ve küllî rubûbiyyet-i İlâhiyyeye karşı اِيَّاكَ نَعْبُدُ diyerek gáyet geniş ve her nev‘í teklîfî ibâdâtı şâmil bir súrette küllî bir ubûdiyyet izhâr ediyor ve böyle bir makámda, tüm zamân ve mekânı ihâta eden kelâm-ı İlâhîyi, husúsan bütün semâvî kitâbların hulâsası olan Fâtiha-i Şerîfe’yi okuyor. Bu súrette mebde’ ile müntehâyı birleştiriyor.

İşte, namâzın ma‘nâ ve hakíkati budur. Bizler, böyle bir namâzı kılmakla mükellefiz ve bu vazífeyi edâ etmek için şu dünyâya gönderildik.

Evet, وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُونِ  “İns ve

Lügat: fihris, fâtiha, gönder, hikmet, fâtih, küllî