Dokuzuncu Söz/Metin

ÜÇÜNCÜ NÜKTE

Şerh

(ÜÇÜNCÜ NÜKTE). Bu nükte, kısalığıyla berâber bütün ulûm-i evvelîn ve âhirînin anahtarlarını câmi‘ vecîz bir cümledir. Onun için dikkatle mütálea ve tahlîl etmek gerekir.

Evvelâ şunu tesbît etmek lâzımdır ki; namâzla alâkalı dört nev‘ câmiıyyet vardır:

Birincisi: Namâzı kılan insândır. İnsân ise, bütün kâinâtın hulâsası ve bütün tecelliyyât-ı esmâ-i İlâhiyyenin âyînesidir. Dolayısıyla, insân namâza durduğunda, ma‘nen bütün kâinât namâza durmakta ve bin bir ism-i İlâhînin tecellîsi insânda temerküz etmektedir.

İkincisi: Şu mâhiyyetteki insânın kıldığı namâzdır. Namâz ise; şerîattaki bütün ibâdât-ı teklîfiyyeyi ve mevcûdâtın yaptığı bütün ibâdât-ı tekvîniyyeyi tazammun etmektedir. Bu da, insânın, namâz vâsıtasıyla kâinâta imâm olması ve bütün mevcûdâtın onun arkasında namâza kıyâm etmesinin tezáhürüdür.

Üçüncüsü: Namâzın kılındığı beş vakittir. Beş vakit ise; tüm zamânların hulâsasıdır. Dolayısıyla, namâz, zamân i‘tibâriyle de evvel-i hılkat-i álemden kıyâmete kadar olan tüm vakitleri tazammun etmektedir. Yirmi dört sâat içerisinde her bir namâzın vakti; mühim bir inkılâb başı; azím bir tasarruf-i İlâhînin merkezi ve bütün hamdlerin ve ni‘metlerin ma‘kesi olduğundan, her bir vakit, bütün evkátı içine almıştır. Yirmi dört sâat, zamân i‘tibâriyle bütün dünyâyı içinde tutmaktadır.

Dördüncüsü: Şöyle bir insân, her gün muayyen beş vakitte

Lügat: tasarruf, tazammun, temerküz, evvelîn, muayyen, birinc, dikkat, sinin