Şerh

Bütün ni’metler “Yâ Cemîl, Yâ Cemîl” demekle bizi şükre sevkettiği gibi; bütün belâ ve musîbetler de “Yâ Celîl, Yâ Celîl” demekle bizi sabır ve ilticâya sevketmektedir. Bir Zât-ı Gaybî: “Beni unutma. Aksi hâlde seni tokatlarım. Kork, titre, ağla ve ilticâ et.” diye kullarını her zamân îkàz etmektedir. Kime ilticâ edeceğiz? Elbette tokat vurana. Nasıl ki; bir vâlide evlâdından hoşuna gitmeyen bir şeyi gördüğünde, onu o şeyden uzaklaştırmak için ona bir tokat vurur. O da annesinin tokatına rağmen, onun şefkatli sînesine sığınır. Aynen öyle de kul, bir günâh işlediğinde Cenâb-ı Hak, onu o günâhtan kurtarmak için belâ ve musîbet nev’inden ona bir tokat vurur. O da O’nun azametinden havf ederek, azâbından korkarak o günâhı terk edip O’nun rahmetli ve şefkatli dergâhına sığınmak sûretiyle tevbe ve istiğfâr edecek, böylece rahmet-i İlâhiyyeye mazhar olacaktır. Müellif (ra) bu hakìkati şöyle îzâh etmektedir.

         “Evet, emr-i  كُنْ فَيَكُونُ’e mâlik bir Sultân-ı Cihân’a acz tezkeresiyle istinâd eden bir adamın ne pervâsı olabilir? Zîrâ en müdhiş bir musîbet karşısındaاِنَّا لِلَّهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ deyip itmi’nân-ı kalb ile Rabb-ı Rahîm’ine i’timâd eder. Evet, ârif-i billah, aczden, mehâfetullahtan telezzüz eder. Evet, havfta lezzet vardır. Eğer bir yaşındaki bir çocuğun aklı bulunsa ve ondan suâl edilse: “En lezîz ve en tatlı hâletin nedir?” Belki diyecek: “Aczimi, za’fımı anlayıp, vâlidemin tatlı tokatından korkarak yine vâlidemin şefkatli sînesine sığındığım hâlettir.” hâlbuki bütün vâlidelerin şefkatleri, ancak bir lem’a-i tecellî-i rahmettir. Onun içindir ki: Kâmil insânlar, aczde ve havfullahta öyle bir lezzet bulmuşlar ki; kendi havl ve kuvvetlerinden şiddetle teberrî edip, Allâh’a acz ile sığınmışlar. Aczi ve havfı, kendilerine şefâatçı yapmışlar.”^[1]

         “Mâdem öyledir; bu havf ve muhabbeti, öyle birisine tevcîh et ki, senin havfın lezzetli bir tezellül olsun. Muhabbetin, zilletsiz bir saâdet olsun. Evet, Hâlık-ı Zülcelâl’inden havf etmek, onun rahmetinin şefkatına yol bulup ilticâ etmek demektir. Havf, bir kamçıdır; onun rahmetinin kucağına atar. Ma’lûmdur ki, bir vâlide, meselâ bir yavruyu korkutup sînesine celbediyor. O korku, o yavruya gayet

Lügat: ârif-i billah, muhabbet, telezzüz, tezellül, elbette, kurt(a), tezkere, dergâh, rağmen, saâdet, zillet, şefkat, şiddet, kâmil, sinin