Şerh

etmeden, “Niçin bu hastalığı bana verdin, niçin beni bu yaralarla mübtelâ eyledin, niçin beni erzel-i ömre te’hîr ettin?” demeden, sabır içinde şükrettiği hâlde sekerâta girse; sekerâtta, Cennet’teki yeri ona gösterildikten sonra, o adam dünyâda çektiği bütün sıkıntı ve kederleri unutur. Şâyet o anda biri ona sorsa; “Hâlin nedir, ne ile karşılaştın?” Cevâben: “Ben sıkıntılıydım, hastaydım, perîşândım. Bir hekim gelip bana bir tiryak verdi ve ben hastalıktan, yara ve bere içinde kıvranmaktan, ihtiyârlıktan kurtularak, otuz üç yaşında sıhhatli bir genç oldum.” der, saâdetli bir şekilde rûhunu Rahmân’a teslîm eder. Cenâb-ı Hak, o sıkıntı ve elemleri, o ölümün acısını ebedî bir saâdete kalbeder. Hem gerçekten ehl-i îmân ise, bu sıkıntıları çekmişse, bir nev’i şühedâ hayâtına mazhar olur. Kabirde ve haşirde kendisine hesâb da sorulmaz.  Bu netîce az mıdır? Müellif (ra) şöyle buyuruyor:

“Evet, hastalıkların bir kısmı var ki; eğer ölümle netîcelense, ma’nevî şehîd hükmünde şehâdet gibi bir velâyet derecesine sebebiyyet verir. Ezcümle çocuk doğurmaktan gelen hastalıklar ve karın sancısıyla, gark ve hark ve tâûn ile vefât eden, şehîd-i ma’nevî olduğu gibi, çok mübârek hastalıklar var ki, velâyet derecesini ölümle kazandırır. Hem hastalık, dünyâ aşkını ve alâkasını hafîfleştirdiğinden, vefât ile dünyâdan, ehl-i dünyâ için gàyet elîm ve acı olan müfârakàtı tahfîf eder; ba’zen da sevdirir.”^[1]

Hàlık-ı âlem, insânın mâhiyyetini bir model gibi yapıp onu mevt ve fenâya, zevâl ve firâka, musîbet ve meşakkate ma’rûz bırakmakla kendi san’atını seyrediyor. Onu hâlden hâle, tavırdan tavra geçirmekle faâliyyet-i kudretini gösteriyor. Rahmetinin, hikmetinin ve vedûdiyyetinin eserlerini ihsâs ediyor. Üzerinde cereyân eden bütün bu faâliyyetlerden dolayı, insânın i’tirâza hakkı yoktur. Zîrâ kul, ücretini dünyâda peşîn olarak almıştır. Âhirette ise ehl-i îmân ve tâat, saâdet-i ebediyyeye mazhar olacaktır. Ehl-i küfür ve dalâlet ise ademden kurtulup Cehennem’de ebedî kalacaktır. Âdemden kurtulup ebediyyete mazhar olmaları, ehl-i küfür ve dalâlet için bir ni’mettir. Demek mevt ve fenâ, zevâl ve firâk, musîbet ve meşakkat, Cenâb-ı Hakk’ın Rahîm, Hakîm ve Vedûd isimlerine zıd değildir.

Lügat: ehl-i dünyâ, erzel-i ömr, cehennem, meşakkat, cereyân, udre(t), ediyye, hikmet, saâdet, tiryak, âliyye, şekil