Şerh

(bilmüşâhede görünüyor.) Mevcûdât-ı âlem, vücûda gelip tekàmül ettikten sonra durmadan gidiyor. Arkalarından yenileri gelip onlar da aynı hâle mazhar oluyor.  Demek bu kâinâtta tasarruf eden Zât-ı Akdes, kendisi bu hâli seviyor ki, durmadan mevcûdât-ı âlemi zevâl ve fenâya ma’rûz bırakıyor. O değişen mevcûdât âyinelerinde tezâhür eden cemâl-i bâ kemâlini bizzât kendisi seyrediyor ve bundan kendisine mahsûs hadsiz bir lezzet-i münezzehe alıyor. Fenâ bulan mevcûdâtı, bâkì bir muhabbete mazhar ediyor. O bâkì muhabbetin yeri, hiç şübhesiz ebedî Cennet’tir. Cenâb-ı Hak, Cennet’te ebedî bir sûrette esmâsına âyine olan o mevcûdâtta görünen cemâl ve kemâlini seyretmekle de dâimî bir sûrette bir lezzet-i münezzehe, bir ferâh-ı mukaddes alır. Hem ehl-i Cennet dahi hem Cennet’teki âsâr üzerinde cemâl ve kemâl-i İlâhî’yi seyredecekleri gibi; rü’yet-i cemâlullah ile de ayrıca müşerref olacaklardır.

(İşte o şuùnât, iktizâ ettikleri hayret-nümâ faâliyyet içinde, mevcûdât, tebdîl ve tağyîr ile zevâl ve fenâ içinde sür’atle sevkediliyor.) Bu âlemdeki faâliyyet-i dâime içerisindeki tebeddülât ve teğayyürâtın gàyesi nedir? En önemli gàyesi, şuùnât-ı Zâtiyyenin zuhûrudur. Nasıl ki; “İkinci Remiz”de âlemdeki tebeddülât ve teğayyürâtın, şuùnât-ı İlâhiyyenin muktezâsı olduğu îzâh edildi. Bu Beşinci İşârette ise âlemdeki tebeddülât ve teğayyürâtın gàyesi ve netîcesi, şuùnât-ı İlâhiyyenin zuhûru olduğu îzâh edilmektedir. O hâlde şuùnât-ı İlâhiyye, kâinâtın çalkalanmasının muktazîsi olduğu gibi, kâinâtın çalkalanmasının gàyesi ve netîcesidir. Çünkü âlemdeki mevt ve adem, zevâl ve firâk, meşakkat ve musîbet ile şuùnât-ı İlâhiyye tezâhür eder. Demek Cenâb-ı Hak, bu âlemi şuùnât-ı İlâhiyyenin tezâhürü için çalkalandırıyor. 

Şuùnât-ı Zâtiyye; mâhiyyetini bilmediğimiz, ta’bîrinden âciz kaldığımız lezzet-i münezzehe, muhabbet-i mukaddese, sürûr-i mukaddes, memnûniyyet-i mukaddese gibi  Cenâb-ı Hakk’a mahsûs şe’nlerdir. İşte bu şuùnâtın zuhûru için Cenâb-ı Hak, bu âlemi çalkalandırıyor. Bu âlemi tebeddül ve teğayyürâta tâbi’ tutmakla kendisine mahsûs bir şefkat-i mukaddese, bir muhabbet-i mukaddese, bir şevk-i mukaddes, bir sürûr-i mukaddes ve bir lezzet-i mukaddese alır. Hem mahlûkàtın memnûniyyetlerinden ve kemâllerinden dolayı da kendisine mahsûs bir memnûniyyet-i mukaddese ve bir iftihâr-ı mukaddes alır. 

Lügat: hayret-nümâ, tebeddülât, meşakkat, muhabbet, mukaddes, tasarruf, tebeddül, kaddese, hadsiz, âliyye, şefkat, şübhe