Metin

Beşinci İşâret:

وَخَامِسًا : لِظُهُورِ الشُّؤُنَاتِ السُّبْحَانِيَّةِ وَالْمَشَاهِدِ الْعِلْمِيَّةِ

fıkrası ifâde ediyor ki: Mevcûdât -husûsan zîhayât olanlar- vücûd-i sûrîden gittikten sonra bâkì çok şeyleri bırakırlar, öyle giderler.

İkinci Remiz’de beyân edildiği gibi, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un kudsiyyet ve istiğnâ-i kemâline muvâfık bir tarzda ve ona lâyık bir sûrette hadsiz bir muhabbet, nihâyetsiz bir şefkat, gàyetsiz bir iftihâr, -ta’bîri câiz ise- mukaddes, hadsiz bir memnûniyyet, bir sevinç, -ta’bîrde hatâ olmasın- hadsiz bir lezzet-i mukaddese, bir ferâh-ı münezzeh şuùnât-ı rubûbiyyetinde bulunur ki; onların âsârı bilmüşâhede görünüyor. İşte o şuùnât, iktizâ ettikleri hayret-nümâ faâliyyet içinde, mevcûdât, tebdîl ve tağyîr ile zevâl ve fenâ içinde sür’atle sevk ediliyor, mütemâdiyen âlem-i şehâdetten âlem-i gayba gönderiliyor. Ve o şuùnâtın cilveleri altında, mahlûkàt, dâimî bir seyr ü seyelân, bir hareket ve cevelân içinde çalkanmakta Ve ehl-i gafletin kulaklarına vâveylâ-yı firâk ve zevâli, Ve ehl-i hidâyetin sem’ine velvele-i zikir ve tesbîhi dağıtmaktadırlar.

Bu sırra binâen herbir mevcûd, Vâcibü’l-Vücûd’un bâkì şuùnâtının tezâhürüne bâkì birer medâr olacak ma’nâları, keyfiyyetleri, hâletleri vücûdda bırakıp öyle gidiyorlar. Hem o mevcûd, bütün müddet-i hayâtında geçirdiği etvâr ve ahvâli, ilm-i ezelînin ünvânları olan İmâm-ı Mübîn, Kitâb-ı Mübîn, Levh-i Mahfûz gibi vücûd-i ilmî dâirelerinde vücûd-i hâricîsini temsîl eden mufassal bir vücûd dahi bırakıp öyle giderler. Demek her fânî; bir vücûdu terkeder, binler bâkì vücûdları kazanır, kazandırır.

Meselâ: Nasıl ki hârikulâde bir fabrika makinesine âdî ba’zı maddeler atılır; içinde yanarlar, zâhiren mahvolur; fakat o fabrikanın inbiklerinde çok kıymetdâr kimyâ maddeleri ve edviyeler teressüb eder. Hem onun kuvvetiyle ve buharıyla o fabrikanın çarkları döner; bir taraftan kumaşları dokumasına, bir kısmı kitâb tab’ına, bir kısmı da şeker gibi başka kıymetdâr şeyleri îmâl etmesine medâr oluyor ve hâkezâ... Demek o âdî maddelerin yanmasıyla ve zâhiren mahvolmasıyla, binler şeyler vücûd buluyor. Demek âdî bir vücûd gider, âlî çok vücûdları irsiyet bırakır. İşte şu hâlde, o âdî maddeye “Yazık oldu” denilir mi? “Fabrika sâhibi neden ona acımadı, yandırdı; o sevimli maddeleri mahvetti?” şikâyet edilir mi? 

Aynen öyle de    وَلِلّهِ الْمَثَلُ اْلاَعْلَى     Hâlık-ı Hakîm ve Rahîm ve Vedûd, muktezâ-

Lügat: seyr ü seyelân, ehl-i gaflet, hayret-nümâ, âlem-i gayb, hârikulâde, keyfiyyet, mufassal, muhabbet, mukaddes, teressüb, cevelân, fabrika, hareket, irsiyet, kaddese, velvele, zâhiren, binâen, edviye, gönder, hadsiz, âdiyen, âliyye, şefkat, dilir, inbik, vâcib, âdiye, âhire