Şerh

“Evet, Küre-i Arz bir tarla, bir çeşme, bir ölçek hükmünde olarak o meydân-ı ekberi dolduracak kadar mahsûlât vermiş ve onu istiâb edecek mahlûkàt ondan akmış ve onu imlâ edecek masnûât ondan çıkmış. Demek Küre-i Arz bir çekirdek ve meydân-ı haşir, içindekilerle berâber bir ağaçtır, bir sünbüldür ve bir mahzendir.”^[1]

Üçüncü İşâretin İkinci Gàyesi: وَالْمَنَاظِرِ السَّرْمَدِيَّةِ Cenâb-ı Hak, mevcûdât-ı âlemi dâimî bir sûrette tebeddül ve teğayyüre ma’rûz bırakmakla, sermedî manzaralar vücûda getiriyor. Ehl-i Cennet, Cennet’te bu manzaraları ebedî olarak seyrederek dâimî bir sürûr ve sevinç elde eder.

Bir sefîne-i Rabbâniyye olan küre-i arzın dönüşünün gàyesi; âhiret için mahsûlât yetiştirmek olduğu gibi, sermedî manzaraları da vücûda getirmektir.  O manzaralar, ehl-i Cennet’e bir seyrangâh olur. (Meselâ ehl-i Cennet, elbette arzû ederler ki, dünyâ mâcerâlarını tahattur etsinler) hâtırlasınlar (ve birbirine nakletsinler; belki o mâcerâların levhalarını ve misâllerini görmeyi çok merâk ederler. Elbette sinema perdelerinde görmek gibi; o levhaları, o vak’aları müşâhede etseler çok mütelezziz olurlar. Mâdem öyledir, herhalde dâr-ı lezzet ve menzil-i saâdet olan dâr-ı Cennet’te,  عَلَى سُرُرٍ مُتَقَابِلِينَ işâretiyle; sermedî manzaralarda, dünyevî mâcerâların muhâveresi) karşılıklı görüşerek konuşmaları (ve dünyevî hâdisâtın manzaraları Cennet’te bulunacaktır.) 

Evet, şu gördüğümüz küre-i arz, yevmî ve senevî denilen iki hareketiyle âlem-i âhirete sinema levhaları gibi manzaralar gönderiyor. Meselâ; her gece, içindeki mevcûdâtıyla bir manzara olduğu gibi; her gündüz de, içindeki mevcûdâtıyla ayrı bir manzaradır. Kezâ her bahar mevsimi, içindeki mevcûdâtıyla bir manzara olduğu gibi; her kış mevsimi de içindeki mevcûdâtıyla ayrı bir manzaradır. Ve hâkezâ âlemde cereyân eden her hâdise, Cennet’te gösterilmek üzere sinema şeritleri hâline getiriliyor. Cenâb-ı Hak, bütün bu manzaraları,  küre-i arzı çevirmekle zabtediyor. Bütün bu manzaralar, Cennet’te seyredilmek üzere Cennet’e gönderiliyor.  Âlemde hiçbir şey kaybolmuyor. Bunların hepsi levha hâline getirilir, ehl-i Cennet, Cennet’te karşılıklı otururken o manzaraların

Lügat: küre-i arz, seyrangâh, tahattur, tebeddül, cereyân, dünyevî, elbette, hareket, manzara, sermedî, gönder, hâdise, menzil, mevsim, saâdet, senevî, âhiret, hâdis, âhire, şerit