Metin

İkinci İşâret:

 ‌وَ ثَانِيًا : مَعَ اِنْتَاجِ الْحَقَائِقِ الْغَيْبِيَّةِ وَ النُّسُوجِ اللَّوْحِيَّةِ‌ 

Bu fıkra işâret eder ki:

Herbir şey -cüz’î olsun küllî olsun- vücûddan gittikten sonra -husûsan zîhayât olsa- çok hakàik-i gaybiyye netîce vermekle berâber, âlem-i misâlin defterlerinde olan levh-i misâlî üstünde, etvâr-ı hayâtı adedince sûretleri bırakıp, o sûretlerden, ma’nidâr olan ve mukadderât-ı hayâtiyye denilen sergüzeşt-i hayâtiyyeleri yazılır ve rûhâniyyyâta bir mütâleagâh olur. 

Nasıl ki, meselâ bir çiçek vücûddan gider, fakat yüzer tohumcuklarını ve tohumcuklarda mâhiyyetini vücûdda bırakmakla berâber; küçük elvâh-ı mahfûzada ve elvâh-ı mahfûzanın küçük nümûneleri olan hâfızalarda binler sûretini bırakıp zîşuùrlara etvâr-ı hayâtıyla ifâde ettiği tesbîhât-ı Rabbâniyye ve nukùş-i esmâiyyeyi okutturur, sonra gider. Öyle de yeryüzünün saksısında güzel masnûâtla münâkkaş olan bahar mevsimi, bir çiçektir. Zâhiren zevâl bulur ademe gider. Fakat onun tohumları adedince ifâde ettikleri hakàik-i gaybîyye ve çiçekleri adedince neşrettiği hüviyyet-i misâliyye ve mevcûdâtı adedince gösterdikleri hikmet-i Rabbâniyyeyi kendine bedel olarak vücûdda bırakıp sonra bizden saklanır. Hem o giden baharın arkadaşları olan sâir baharlara yer boşaltır. Tâ onlar gelip vazîfe görsünler. Demek o bahar zâhirî bir vücûdu çıkarır, ma’nen bin vücûd giyer.

Şerh

          (İkinci İşâret:

Yirmi Dördüncü Mektûb’un başındaki soruyu tekrâr edelim. Mâdem Cenâb-ı Hak Rahîm’dir. Öyle ise şu kâinâtı mevt ve ademe mahkûm etmemesi lâzımdır. Mâdem Cenâb-ı Hak Hakîm’dir. Öyle ise şu kâinâtı zevâl ve firâka ma’rûz bırakmaması lâzımdır. Mâdem Cenâb-ı Hak Vedûd’dur. Öyle ise şu kâinâttaki mevcûdâta meşakkat, elem ve musîbet çektirmemesi lâzımdır.  Bütün bu hâlât, mezkûr esmânın ma’nâsı ile nasıl bağdaşır?

Müellif (ra) cevâben diyor ki: Âlemde cereyân eden mevt ve ademin, zevâl

Lügat: âlem-i misâl, sergüzeşt, hüviyyet, meşakkat, mukadder, cereyân, zâhiren, güzeşt, hikmet, mahkûm, mevsim, mezkûr, zâhirî, âliyye, küllî, âhire