Şerh

oldu?” Şeklindeki şekvâlar, kader-i İlâhî’ye i’tirâzdır. Kadere i’tirâz eden rahmetten mahrûm kalır. Başını örse vurur, kırar. Müellif (ra) bu konuda şöyle buyuruyor:

         “Mâdem onun rubûbiyyetine râzıyız, o rubûbiyyeti noktasında verdiği şeye rızâ lâzım. Kazâ ve kaderine i’tirâzı işmâm eder bir tarzda “Ah! Of!” edip şekvâ etmek; bir nev’i kaderi tenkîddir, rahîmiyyetini ittihâmdır. Kaderi tenkîd eden, başını örse vurur kırar. Rahmeti ittihâm eden, rahmetten mahrûm kalır.”^[1]

         “Nefis dâimâ ızdırâblar, kalâklar içinde evhâmdan kurtulup tevekküle yanaşmıyor. Hükm-i kadere râzı olmuyor. Hâlbuki şemsin tulû’ ve gurûbu mukadder olduğu gibi, insânın da bu dünyâda tulû’ ve gurûbu ve sâir mukadderâtı, kalem-i kader ile cebhesinde yazılıdır. İsterse başını taşa vursun ki, o yazıları silsin; fakat başı kırılır, yazılara bir şey olmaz hâ!

         Ve illâ muhakkak bilsin ki: semâvât ve arzın hâricine kaçıp kurtulamayan insân, Hâlık-ı Küllî Şey’in rubûbiyyetine muhabbetle rızâ-dâde olmalıdır.”^[2]        

Evet, celâlli bir el, pek çok hikmetler ve maslahatlara mebnî bu âlemi böyle çalkalandırıyor, tebeddül ve teğayyüre ma’rûz bırakıyor. Hâşâ O Zât-ı Zülcelâl, insânın hevâ-i nefsine ve cüz’i menfaatine göre şu kâinâtta tasarruf etmiyor. Ezelî ilmiyle takdîr buyurduğu mukadderât-ı âlemi kudretiyle tatbîk sahasına koyuyor. Cenâb-ı Hak, göklerin, yerin, insânın ve bütün mevcûdâtın yaradılışında, idâre ve tedbîrinde insânın cüz’i hevesini ve aklını mikyâs ve mîzân tutmadığını gelecek âyet-i kerîmede ifâde buyurmaktadır: 

مَاۤ اَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّمَوَاتِ وَاْلاَرْضِ وَلاَ خَلْقَ اَنْفُسِهِمْ وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا

“Ben onları göklerin ve yerin yaradılışında ve kendi nefislerinin yaradılışında şâhid tutmadım ve ben insânları idlâl etmekle meşgùl olan ehl-i dalâleti yardımcı ittihâz etmedim.”^[3]

Lügat: ehl-i dalâlet, maslahat, muhabbet, mukadder, tasarruf, tebeddül, tevekkül, menfaat, muhakka, udre(t), hikmet, küllî