Şerh

Âhirzamân fitnesi içinde yaşayan Müslümanlar, bu îmânî ve Kur’ânî dersleri tefekkür edip îmânlarını taklîdden tahkìke çıkarmakla ve istikàmet dâiresinde hareket edip iştirâk-i a’mâl-i uhreviyye düstûruyla şirket-i ma’neviyyeye dâhil olmakla ancak takvâ dâiresine girerler ve inşâEllâh hüsn-i hâtimeye mazhar olurlar.  

          (Elhâsıl: Şu mevcûdât-ı seyyâle,) Şu mevcûdât, seyyâledir. Zamân seline atılıp gelmektedir. Gelen gider, giden gelmez. (şu mahlûkàt-ı seyyâre,) Şu mevcûdât, zâhiren sâbit gibi görünürken, hakìkatte sür’atle zevâl ve fenâya doğru uçup gidiyor. Ya’nî ömrü çok kısadır. Gelecek âyet-i kerîme bu hakìkate işâret etmektedir:

وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ

         “Ve dağları görürsün de onları yerlerinde sâbit sânırsın. Hâlbuki onlar, bulûtların geçişi gibi geçer giderler. Bulûtların yürümesi gibi yürürler. Bakanlar, bunun farkında olamazlar.”^[1]

         Müellif (ra) dünyânın sâbit olmayıp zevâl ve firâka ma’rûz kaldığını şöyle ifâde ediyor:

         “Evet, hayât apartmanı yıkılıyor. Ömür tayyâresi şimşek gibi geçiyor. Zamân da sel dolaplarını sür’atle çalıştırıyor. Arz sefînesi de, sür’atle giderken  تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ âyetini okuyor. Sefîne-i arz sür’atle yürürken, dünyânın gayr-ı meşrû’ lezzetlerine uzatılan ellere zehirli dikenlerin batacağı düşünülsün. Binâenaleyh o zehirli dünyâ oklarına bakıp el uzatma. Firâkın elemi, telâki lezzetinden ağırdır….”^[2]

         Şu kâinâta nazar-ı dikkatle bakıldığı zamân, mevcûdâtın bir yerden gelip bir yere doğru sür’atle akıp hareket ettiği görülecektir. Semâvât âlemindeki güneş, ay, seyyârât ve yıldızlardan tut, cevv-i havadaki bulûtlara, yeryüzündeki dağlar, taşlar, nehirler, nebâtât, hayvânât ve zerrât tâifelerine kadar her şey sür’atle

Lügat: binâenaleyh, tefekkür, hareket, zâhiren, binâen, dikkat, şirket, dâhil, âhire