Şerh

bâkìdir. Dünyâ hayâtının bir milyon senesi ise, fânî olması i’tibâriyle ebterdir.

Vâcibü’l-Vücûd’a bir an intisâb eden, bâkìleşir, yokluktan kurtulur. Bütün âlem kadar bir vücûd kazanır. Zîrâ bütün âlem, intisâb ettiği Zât’ın vücûduna âyinedir. Dolayısıyla böyle bir âyinedârlığı bilen bir kimse, hem kâinât kadar ibâdet etmiş, hem de kâinât kadar bir Cennet’i kazanmış olur. Kâinât kadar bir Cennet, ancak kâinât kadar bir ibâdetin netîcesi olabilir. Bu intisâbı en mükemmel bir sûrette bilen insândır. Zîrâ mevcûdât içinde en yüksek kàbiliyyetlerle techîz edilen ve hâlife-i rûy-i zemîn ünvânını alan insândır.

 O hâlde ey insân! Bütün mevcûdâtı birden nazara al. İlk yaratılıştan şimdiye kadar bütün mevcûdâtın, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a nasıl âyine olduğunu düşün! Sen de bütün bu âlemin mümessili olduğun için, onların âyinedârlığını bil ve onların Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a olan zikir ve tesbîhâtlarını kendi ibâdetin içine kat, bir vekil-i umûmî gibi dergâh-ı İlâhiyyeye takdîm et. Böylece O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a olan intisâbını göster.

         بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ o intisâbın ünvânıdır. Bu sırdan dolayı Resûl-i Ekrem (asm) şöyle buyurmuştur:

         “Hangi hayırlı işe besmele ile başlanılmazsa, o iş ebterdir. Ya’nî hayrsız ve netîcesizdir.”     

Kelime-i şehâdet ise, o intisâbın başka bir ünvânıdır. 

Müellif (ra) bir sonraki cümlesinde “vücûd-i münevver” ve “vücûd-i ebter” ne olduğunu îzâh etmektedir. Şöyle ki: (Ya’nî: “Vücûd-i Vâcib’e nisbet ile bir an vücûd, nisbetsiz milyon sene bir vücûda müreccahtır.) Zîrâ bir mü’min, o intisâb ile hem kendisini, hem de kâinâtı esmâ-i İlâhiyyeye âyine ve âhirete mezraa olarak gördüğünden hadsiz bir nûr-i vücûd kazanır. Bütün mevcûdâtın merâyây-ı sübhâniyye, me’murîn-i İlâhiyye ve mektûbât-ı Samedâniyye olduğuna inanır ve mevcûdât-ı âleme kardeş olur. Zamân-ı mâzî ve müstakbeli, hayâtdâr ve ziyâdar görür. Kâinât, onun nazarında bir zikirhâne-i Rahmân, mevcûdât ise, birer zâkir ve şâkir hükmüne geçer. Böyle bir intisâb sâyesinde huzûr ve râhat-ı kalb bulur.

Lügat: kelime-i şehâdet, besmele, dergâh, hadsiz, kelime, nisbet, âhiret, vâcib, zâkir, âhire