Şerh

saat tevakkuf ettirmiştir. Müellif (ra), bu konuda şöyle buyuruyor: “Büyük bir nûr lambası güneştir ki, arzın şarktan geri dönmesiyle, yeniden güneşin görünmesi, kucağında Peygamberin (asm) yatması ile ikindi namazını kılmayan İmâm-ı âlî (ra), o mu’cizeye binâen ikindi namazını edâen kılmış.”^[1] Kezâ îcâb ederse, bütün bu mevcûdâtı, bir insâna murâkıb ta’yîn eder. Îcâb ederse, bir insânı bütün âleme murâkıb ta’yîn eder.

         Demek bütün kâinât ve insân, bir tek Zât’ın mahlûku olması i’tibâriyle, imkân ve hudus sıfatlarının zıddıyla muttasıf olan Vâcibü’l-Vücûd, Bâkì ve Kadîm bir Zât’a intisâb etmekle, bütün kâinât ordusuyla el ele verip bir tek kumandanın emri altında bulunmakla hadsiz bir güç kazanırlar. Her bir mü’min diyebilir ki, Seyyidim olan O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd hesâbına bütün mevcûdât benimdir ve arkadaşımdır. Hattâ fenâ fillah makàmına kavuşan evliyâlar, cezbe hâlinde iken kendini âdetâ bütün âlem elindeymiş gibi görür. Hâlbuki öyle değildir. O anda Vâcibü’l-Vücûd olan Cenâb-ı Hak, bir sıfatla onda tecellî eylemiş, cezbe hâlinde olan o zât da kendinde tecellî eden tasarrufât-ı İlâhiyyeyi görür, kendinden geçer, müstağrak olur. İşte tasavvufta buna “sekir hâleti” denir. 

         (Demek Vâcibü’l-Vücûd’a intisâbını bilen veyâ intisâbı bilinen herbir mevcûd,) Peygamberler başta olmak üzere bütün mü’minler, O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a intisâbını biliyor. Otlar gibi zîşuùr olmayan mevcûdât ise, intisâbını bilmiyor. Ancak zîşuùr olan melâike, ins ve cin onların intisâblarını biliyor. (sırr-ı vahdetle, Vâcibü’l-Vücûd’a mensûb bütün mevcûdâtla münâsebetdâr olur.) Meselâ bir insân, Allâh’a intisâb ettiği anda, bütün kâinât o Vâcibü’l-Vücûd’a intisâbla kàim olduğu için, o kimse kâinât kadar bir nûr-i vücûd bulur. Vefât ettiği zamân zâhiren bir vücûd kaybeder, o intisâbla Levh-i Mahfûz, âlem-i Misâl, âlem-i Berzâh, âlem-i Sûr, âlem-i Cennet gibi âlemlerde pek çok vücûdları kazanır. Cenâb-ı Hak’tan intisâb kesilirse, o zamân âlem yok olur, hadsiz zulümat-ı adem vücûd bulur. O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’a îmân ve ibâdetle intisâb eden bir insân, vücûd dâiresine girer. İşte bu sırdandır ki; Resûl-i Ekrem (sav)’e vahiy geldiği zamân; o vahiy, bütün zamân ve mekânlardan geliyordu. Resûl-i Ekrem (asm) bu intisâbla bütün âlem kadar bir vücûd sâhibi oluyordu. Îmân ve ubûdiyyetten i’râz eden

Lügat: âlem-i misâl, tasarrufât, peygamber, tasarruf, tasavvuf, tevakkuf, zulümat, zâhiren, binâen, hadsiz, seyyid, imkân, vâcib, âhire