Metin

BEŞİNCİ REMİZ: İki nüktedir.

Birinci Nükte: Mâdem Cenâb-ı Hak var, her şey var. Mâdem Cenâb-ı Vâcibü’l-Vücûd’a intisâb var, her şey için bütün eşyâ var. Çünkü Vâcibü’l-Vücûd’a nisbetle herbir mevcûd, bütün mevcûdâta, vahdet sırrıyla bir irtibât peydâ eder. Demek Vâcibü’l-Vücûd’a intisâbını bilen veyâ intisâbı bilinen herbir mevcûd, sırr-ı vahdetle, Vâcibü’l-Vücûd’a mensûb bütün mevcûdâtla münâsebetdâr olur. Demek her bir şey, o intisâb noktasında hadsiz envâr-ı vücûda mazhar olabilir. Firâklar, zevâller, o noktada yoktur. Bir ân-ı seyyâle yaşamak, hadsiz envâr-ı vücûda medârdır.

Eğer o intisâb olmazsa ve bilinmezse, hadsiz firâklara ve zevâllere ve ademlere mazhar olur. Çünkü o hâlde alâkadar olabileceği herbir mevcûda karşı bir firâkı ve bir iftirâkı ve bir zevâli vardır. Demek, kendi şahsî vücûduna, hadsiz ademler ve firâklar yüklenir. Bir milyon sene vücûdda kalsa da (intisâbsız); evvelki noktasındaki o intisâbdaki bir an yaşamak kadar olamaz.

Onun için ehl-i hakìkat demişler ki: “Bir ân-ı seyyâle vücûd-i münevver, milyon sene bir vücûd-i ebtere müreccahtır.” Ya’nî: Vücûd-i Vâcib’e nisbet ile bir an vücûd, nisbetsiz milyon sene bir vücûda müreccahtır.

Hem bu sır içindir ki, ehl-i tahkìk demişler: “Envâr-ı vücûd ise, Vâcibü’l-Vücûd’u tanımakladır.” Ya’nî: O hâlde kâinât, envâr-ı vücûd içinde olarak melâike ve rûhâniyyât ve zîşuùrlar ile dolu görünür. Eğer onsuz olsa adem zulümâtları, firâk ve zevâl elemleri herbir mevcûdu ihâta eder. Dünyâ, o adamın nazarında boş ve hâlî bir vahşetgâh sûretinde görünür.

Evet, nasıl ki bir ağaç meyvelerinin herbirisi, ağacın başındaki bütün meyvelere karşı birer nisbeti var ve o nisbetle birer kardeşi, arkadaşı mevcûd olduğundan, onların adedince ârızî vücûdları vardır. Ne vakit o meyve, ağacın başından kesilse, herbir meyveye karşı bir firâk ve zevâl hâsıl olur. Herbir meyve, onun için ma’dûm hükmündedir. Hâricî bir zulmet-i adem ona hâsıl oluyor. Öyle de: Kudret-i Ehâd-i Samed’e intisâb noktasında her şey için bütün eşyâ var. Eğer intisâb olmazsa, her şey için eşyâ adedince hâricî ademler var. 

İşte şu remizden, îmânın azamet-i envârına bak ve dalâletin dehşetli zulümâtını gör. Demek îmân, şu remizde beyân edilen hakìkat-ı âliyye-i nefsü’l-emriyyenin ünvânıdır ve îmân ile ondan istifâde edebilir. Eğer îmân olmazsa nasıl ki kör,

Lügat: ehl-i hak, alâkadar, dehş(e), udre(t), birinc, dehşet, hadsiz, nisbet, vahşet, âliyye, istif, vâcib, şahsî