Şerh

esmâ sâhibi olan Zât-ı Zülcelâl esmâsına âyine ettiği bizi ve bütün mevcûdâtı yok etmez. Zîrâ Bâkì’nin âyineleri, bâkì kalmak iktizâ eder. Müellif  (ra) bâkì olan Zât-ı Akdes’in bâkì esmâsına âyine olan mevcûdâtın bekàya mazhar olduğunu şöyle ifâde etmektedir:

“Mâdem insân bekàya âşıktır, elbette bütün kemâlâtı, lezzetleri, bekàya tâbi’dir. Ve mâdem bekà, Bâkì-i Zülcelâl’e mahsûstur ve mâdem Bâkì’nin esmâsı bâkìyedir ve mâdem Bâkì’nin âyineleri Bâkì’nin rengini, hükmünü alır ve bir nev’i bekàya mazhar olur. Elbette insâna en lâzım iş, en mühim vazîfe; o Bâkì’ye karşı alâka peydâ etmektir ve esmâsına yapışmaktır. Çünkü Bâkì yoluna sarfolunan her şey, bir nev’i bekàya mazhar olur.”^[1]

         “İnsân…, cemâl-i bâkìye âyinedir, kemâl-i sermediye dellâl-ı mazhardır ve rahmet-i ebediyyeye muhtac-ı müteşekkîrdir. Mâdem cemâl, kemâl, rahmet bâkìdirler ve sermedîdirler; elbette o cemâl-i bâkìnin âyine-i müştâkı ve o kemâl-i sermedînin dellâl-ı âşıkı ve o rahmet-i ebediyyenin muhtâc-ı müteşekkîri olan insân, bâkì kalmak için, bir dâr-ı bekàya girecek ve o bâkìlere refâkat için ebede gidecek ve o ebedî cemâl ve o sermedî kemâl ve dâimî rahmete, ebedü’l-âbâdda refâkat etmek gerektir, lâzımdır. Çünkü ebedî bir cemâl, fânî bir müştâka ve zâil bir dosta râzı olmaz. Çünkü cemâl, kendini sevdiği için, sevmesine mukàbil muhabbet ister. Zevâl ve fenâ ise, o muhabbeti ada’vete kalbeder, çevirir. Eğer insân ebede gidip bâkì kalmazsa, fıtratındaki cemâl-i sermediye karşı olan esâslı muhabbet yerine ada’vet bulunacaktır.”^[2]

“Evet, ebedînin sâdık dostu, ebedî olacak. Ve bâkìnin âyine-i zîşuùru, bâkì olmak lâzım gelir.”^[3]

             Mâdem biz, Allâh’a inanmışız. Öyle ise bizim için adem ve fenâ, zevâl ve firâk yoktur. Ehl-i küfür ve dalâlet, adem ve fenâyı, zevâl ve firâkı düşünsün. Zîrâ onlar, bütün kemâl sıfatlarla muttasıf olan bir Zât-ı Bâkìye îmân ve ubûdiyyetle intisâb etmediklerinden dolayı hadsiz bir zulümât-ı ademe, dehşetli bir firâk-ı elîme dûçâr olmuşlardır. Hem ehl-i îmân olarak ilm-i İlâhî’ye ve bâkì olan dâire-i

Lügat: ebediyyen, muhabbet, dehş(e), elbette, fâka(t), sermedî, dehşet, ediyye, hadsiz, rengin