Şerh

Bu âyet-i kerîme, “Ehl-i küfür ve ehl-i şirk Cehennem’e girecekler.” demiyor. Daha dünyâdayken Cehennem’in içinde olduklarını ifâde ediyor. Evet, kâfîrin bâtıl i’tikàdı ve kötü ameli, ma’nevî bir Cehennem’dir, onu ma’nen yakar. Müellif (ra) bu hakìkati gelecek vecîz ifâdeleriyle beyân ediyor:

“Ehl-i dalâlet için dünyâ, firâklar ve zevâller ile dolu ve ademler ile mâlâmâldir. Kâinât, onun için ma’nevî bir Cehennem hükmüne geçer. Her şey onun için âni bir vücûd ile, hadsiz bir adem ihâta ediyor. Bütün mâzî ve müstakbel, zulümât-ı ademle memlûdür; yalnız kısacık bir zamân-ı hâlde, bir hazîn nûr-i vücûd bulabilir. Fakat sırr-ı Kur’ân ve nûr-i îmân ile ezelden ebede kadar bir nûr-i vücûd görünür; ona alâkadar olur ve onunla saâdet-i ebediyyesini te’mîn eder.”^[1]

 “O ehl-i dalâlet ve sefâhet yüzbin lezzeti ve zevki alsa da, yine o ma’nevî bir Cehennem kalbinde yaşar ve yakar. Fakat pek kalın gaflet sersemliği muvakkaten hissettirmez.”^[2]

         “Mü’minin îmânı, mü’minin rûhunda bir Cennet-i ma’neviyye hükmüne geçiyor; kâfîrin küfrü, kâfîrin mâhiyyetinde ma’nevî bir Cehennem’i ateşlendiriyor.”^[3]

         “Îmân, ma’nevî bir Cennet’in çekirdeğini taşıyor.. küfür dahi, ma’nevî bir Cehennem’in tohumunu saklıyor. Nasıl ki küfür, Cehennem’in bir çekirdeğidir. Öyle de; Cehennem, onun bir meyvesidir.”^[4]

         “Ey arkadaş! Bütün lezzetler îmânda olduğu gibi, bütün elemler de dalâlettedir. Bunun îzâhı ise; bir şahıs, kudret-i ezeliyye tarafından, adem zulümâtından şu korkunç dünyâ sahrasına atılırken gözünü açar, bakar. Bir lütuf beklediği zamân, birdenbire düşmanlar gibi hastalıklar, elemler, belâlar hücûm etmeye başlarlar. Bir meded, bir yardım için müsterhimâne tabiata ve anâsıra baktığı vakit, kasavet-i kalble, merhametsizlikle karşılaşır. Ecrâm-ı semâviyyeden istimdâd etmek üzere başını havaya kaldırır. O ecrâm, atom bombaları gibi dehşetli ve heybetli hâlleriyle gözüne görünür. Hemen gözünü yumar, başını eğer, düşünmeye başlar. Bakar ki,

Lügat: ehl-i dalâlet, alâkadar, cehennem, ezeliyye, merhamet, dehş(e), kasavet, udre(t), dehşet, ediyye, enbire, hadsiz, saâdet, tabiat, terhim, istim