elemini kendi rûhunda hisseder. Eğer îmân dâiresine girse; bâkì olan esmâ-i İlâhiyyeye âyine olan şu mevcûdâtın yokluğa gitmediğini, bâkì bir âlemde bâkì bir sûrette âyinedârlık vazîfesini devâm ettireceğini anlar, bununla râhat ve huzûra kavuşur. Müellif (ra),   كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلاَّ وَجْهَهُ âyet-i kerîmesinin tefsîrinde şöyle buyurmaktadır:        

         “Her şey nefsinde ma’nâ-yı ismiyle fânîdir, mefkùddur, hâdistir, ma’dûmdur. Fakat ma’nâ-yı harfiyle ve Sâni’-ı Zülcelâl’in esmâsına âyinedârlık cihetiyle ve vazîfedârlık i’tibâriyle şâhiddir, meşhûddur, vâciddîr, mevcûddur.”^[1] 

         Kâfîrin küfrü, ma’nevî bir Cehennem’dir, onu ma’nen yakar.    Gelecek âyet-i kerîme bu hakìkati sarâhaten ifâde etmektedir.

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ أُولٰئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ

        “Şübhesiz o kimseler ki kâfîr oldular. O kâfîr olanlar, ehl-i kitâb olan Yahûdî ve Hıristiyanlar ile müşriklerdir.

         Bu küfür sıfatıyla muttasıf olan ehl-i kitâb ve müşrikler,

         a) فِي نَارِ جَهَنَّمَ “Küfürlerinden dolayı Cehennem ateşindedirler.”

         b) خَالِدِينَ فِيهَا “Küfürlerinden dolayı Cehennem’de ebedî kalacaklardır.” 

     c) أُولٰئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ “İşte küfür ve şirk ehli olan bu kimseler, (ehl-i kitâb ve müşrikler) mahlûkátın en şerli olanlarıdır.” Zîrâ, onlar, kendi hakíkí menfaatlerini zâyi’ etmiş, salâh-ı hâlden mahrûm kalmış ve en büyük azâba müstahak olmuş kimselerdir.”^[2]