Şerh

“Eğer istersen hayâlinle Nûrşin karyesindeki Seydâ’nın meclisine git bak: Orada fukarâ kıyâfetinde melîkler, pâdişâhlar ve insân elbisesinde melâikeleri bir sohbet-i kudsiyyede göreceksin. Sonra Paris’e git ve en büyük localarına gir, göreceksin ki, akrepler insân libâsı giymişler ve ifritler adam sûretini almışlar.”^[1]        

Demek şu âlem, başka bir âlemin tezgâhı hükmünde çalışıyor. 

Müellif (ra), âlem-i Misâl’in vücûdu hakkında şöyle buyuruyor:

       “Âlem-i misâl, âlem-i ervâhla âlem-i şehâdet ortasında bir berzâhtır. Her ikisine birer vecîhle benzer. Bir yüzü ona bakar, bir yüzü de diğerine bakar. Meselâ: Âyinedeki senin misâlin sûreten senin cismine benzer. Maddeten senin rûhun gibi latîftir. O âlem-i misâl; âlem-i ervâh, âlem-i şehâdet kadar vücûdu kat’îdir. Acâib ve garâibin meşheridir, ehl-i velâyetin tenezzühgâhıdır.

         Küçük bir âlem olan insânda kuvve-i hayâliyye olduğu gibi, büyük bir insân olan âlemde dahi bir âlem-i misâl var ki; o vazîfeyi görüyor ve hakìkatlıdır. Kuvve-i hâfıza Levh-i Mahfûz’dan haber verdiği gibi, kuvve-i hayâliyye dahi âlem-i misâlden haber verir.

         Bence âlem-i misâlin vücûdu meşhûddur. Âlem-i şehâdet gibi tahakkuku bedîhîdir. Hattâ rü’yâ-yı sâdıka ve keşf-i sâdık ve şeffaf şeylerdeki temessülât, bu âlemden o âleme karşı açılan üç penceredir. Avâma ve herkese o âlemin ba’zı köşelerini gösterir.”^[2]

          Üçüncüsü: Âlem-i Cennet ve Cehennem’dir. Hem ehl-i îmânın amelleri, sinema levhaları sûretinde Cennet’e gider. Ehl-i îmân Cennet’te karşılıklı iskemlelere oturup o sûretleri seyretmekten lezzet alırlar. Hazret-i Âdem’den kıyâmete kadar bütün ehl-i îmânın mâcerâ-i hayâtları, belki kâinâtın yaratıldığı günden tâ kıyâmete kadar kâinâtta cârî olan bütün faâliyyet-i rabbâniyye, sinema levhaları gibi Cennet’e intikàl ettirilmektedir. Ehl-i Cennet, Cennet’te bu levhaları seyretmekten pek çok lezzet alırlar. Hem de ehl-i îmân dünyâda yaptığı amellerin mükâfâtını Cennet’te görür. Şöyle ki: İbâdet ve zikirleri Cennet yemişleri sûretinde

Lügat: âlem-i misâl, cehennem, maddeten, tahakkuk, temessül, tenezzüh, meclis, meşher, tezgâh, âliyye, şeffaf, ifrit, âdiş