Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde bu hakíkat şöyle beyân buyrulmuştur:

“Arz gibi ağır bir cisim, fenninizce, hareket-i seneviyyesiyle bir dakíkada takrîben yüz seksen sekiz sâat mesâfeyi keser. Takrîben yirmi beş bin senelik mesâfeyi bir senede kat‘ ediyor. Acabâ, şu muntazam harekâtı ona yaptıran ve bir sapan taşı gibi döndüren bir Kadîr-i Zü’l-Celâl; bir insânı, Arş’a getiremez mi? Şemsin câzibesi denilen bir kánûn-i Rabbânî ile Mevlevî gibi etrâfında pek ağır olan cism-i Arz’ı gezdiren bir hikmet, câzibe-i rahmet-i Rahmân ile ve incizâb-ı muhabbet-i Şems-i Ezel ile bir cism-i insânı, berk gibi Arş-ı Rahmân’a çıkaramaz mı?” [484]

O hâlde, Hakíkat-ı Muhammediyye (asm) álemden çekilse; Güneş de hareket etmez, ona bağlı olan seyyârât da hareket etmez. Böylece, álem hemen harâb olur. Nûr-i Muhammedî (asm) álemden bir ân çekilse, Hakíkat-i Muhammediyye’den gelen şu Kur’ânî ve îmânî dersler inkıtáa uğrasa; birden álemdeki hareket durur. Güneş’in ve ona bağlı olan seyyârâtın seyr u seyâhati biter. Álem harâb olmaya başlar, Kıyâmet de kopar. Demek, álemde cereyân eden tekvînî kánûnların icrâ ve tatbîkı, teklîfî kánûnların icrâ ve tatbîkına bağlıdır.

Elhâsıl: Göğü, yeri, Güneş’i, Ay’ı, yıldızları çeviren, álemi ayakta tutan, Hakíkat-ı Muhammediyye (asm)’dır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Lem‘alar” adlı eserinde bu hakíkat şöyle îzáh edilmektedir:

“Evet, nasıl ki, hayât, bu kâinâttan süzülmüş bir hulâsadır; ve şuúr ve his dahi, hayâttan süzülmüş hayâtın bir hulâsasıdır; ve akıl dahi, şuúrdan ve histen süzülmüş, şuúrun bir hulâsasıdır; ve rûh dahi, hayâtın hális ve sáfî bir cevheri ve sâbit ve müstakil zâtıdır. Öyle de, maddî ve ma‘nevî hayât-ı Muhammediyye (asm) dahi, hayâttan ve rûh-i kâinâttan süzülmüş hulâsatü’l-hulâsadır; ve risâlet-i Muhammediyye (asm) dahi, kâinâtın his ve şuúr ve aklından süzülmüş en sáfî hulâsasıdır. Belki, maddî ve ma‘nevî hayât-ı Muhammediyye (asm) -âsârının şehâdetiyle- hayât-ı kâinâtın hayâtıdır; ve risâlet-i Muhammediyye (asm) şuúr-i kâinâtın şuúrudur ve nûrudur; ve vahy-i Kur’ân dahi, -hayâtdâr hakáikının şehâdetiyle- hayât-ı kâinâtın rûhudur ve şuúr-i kâinâtın aklıdır.

“Evet, evet, evet!.. Eğer kâinâttan risâlet-i Muhammediyye (asm)’ın nûru çıksa, gitse, kâinât vefât edecek. Eğer Kur’ân gitse, kâinât dîvâne olacak ve küre-i Arz ka-

Lügat: küre-i arz, muhammedî, muhabbet, muhammed, muntazam, cereyân, hareket, harekât, mevlevî, bit(e), ediyye, hikmet, cisim