miyyet-i Rabbâniyyenin câzibedâr cemâlini gör.” [437]

“Umûm zemîn yüzünde ve içinde ve havâsında ve denizinde bütün zî-hayâtın ve bi’l-hássa zî-rûhun ve bi’l-hássa áciz ve zaíflerin ve bi’l-hássa yavruların; hem maddî ve mi‘devî, hem ma‘nevî bütün rızıklarını, şefkatkârâne, kuru ve basît bir topraktan, ve câmid ve kemik gibi kuru odun parçalarından yapılan, ve bi’l-hássa en latífi kan ve fışkı ortasından gelen, ve bir dirhem kemik gibi bir tek çekirdekten yapılan binlerle okka taámların, vakti-vaktine mukannen bir súrette hîç birini unutmayarak ve şaşırmayarak gözümüz önünde -bir dest-i gaybî tarafından- verilmesi hakíkatıdır.

“Evet,  اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ âyeti, iáşeyi ve infâkı Cenâb-ı Hakk’a tahsís edip hasrettiği gibi,

وَمَا مِنْ دَآبَّةٍ فِى اْلاَرْضِ اِلاَّ عَلَى اللّٰهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ ف۪ى كِتَابٍ مُب۪ينٍ

âyeti dahi, bütün insânların ve hayvânların rızıklarını taahhüd ve tekeffül-i Rabbânî altına aldığı; hem,

وَكَاَيِّنْ مِنْ دَآبَّةٍ لاَ تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ

âyeti de, rızkı tedârik edemeyen, áciz ve iktidârsız olan zaíf bî-çârelerin rızıklarını umulmadık yerden, belki gaybdan, belki hîçten, meselâ denizin dibindeki böceklere hîçten ve bütün yavrulara umulmadık yerlerden ve bütün hayvânlara her bahârda ádetâ sırf gaybdan infâklarını bi’l-fiil tekeffül ederek bi’l-müşâhede vermekle; esbâbperest insânlara dahi, ‘Esbâb perdesi altında yine O veriyor’ diye isbât ve i‘lân ettiği gibi; pek çok âyât-ı Kur’âniyye ve hadsiz şevâhid-i kevniyye, bi’l-ittifâk, her bir zî-hayâtın bir tek Rezzâk-ı Zü’l-Celâl’in rahîmiyyeti ile beslendiklerini gösteriyorlar.

“Evet, bir nev‘í rızk isteyen ağaçlar iktidârsız ve ihtiyârsız olduklarından, onlar yerlerinde mütevekkilâne dururken rızıkları onlara koşup gelmesi ve áciz yavruların nafakaları hayret-nümûn tulumbacıklardan ağızlarına akması ve o yavrulara bir

Lügat: dest-i gaybî, mukannen, tekeffül, taahhüd, dirhem, hadsiz, şefkat, vâhid