hem arzû edilen her şey içinde bulunur bir dâr-ı ziyâfet ve mahall-i saádet ister. Hem kat‘í ister ki; o ziyâfetten telezzüz edenler, o mahall-i saádette devâm etsinler, ebedî kalsınlar. Tâ, zevâl ve firâkla elem çekmesinler. Çünkü, zevâl-i elem lezzet olduğu gibi, zevâl-i lezzet dahi elemdir. Öyle sehávet, elem çektirmek istemez.

“Demek, ebedî bir Cennet’i, hem içinde ebedî muhtâcları ister. Çünkü, nihâyetsiz cûd u sehá, nihâyetsiz ihsân etmek ister, ni‘metlendirmek ister. Nihâyetsiz ihsân ve ni‘metlendirmek ise, nihâyetsiz minnetdârlık, ni‘metlenmek ister. Bu ise, ihsâna mazhar olan şahsın devâm-ı vücûdunu ister. Tâ, dâimî tena‘umla o dâimî in‘áma karşı şükür ve minnetdârlığını göstersin. Yoksa, zevâl ile acılaşan cüz’î bir telezzüz, kısacık bir zamânda öyle bir cûd u sehánın muktezásıyla kabil-i tevfîk değildir. (. …)

“Mâdem o nihâyetsiz sehávet-i cûd, o misilsiz cemâl-i hüsün, o kusúrsuz kemâlât; ebedî müteşekkirleri, müştâkları, müstahsinleri iktizá ederler. Hâlbuki, şu misâfirháne-i dünyâda görüyoruz; herkes çabuk gidip, kayboluyor. O sehávetin ihsânını ancak az bir parça tadar. İştihâsı açılır, fakat yemez gider. O cemâl, o kemâlin dahi ancak biraz ışığına, belki bir zaíf gölgesine bir ânda bakıp, doymadan gider. Demek, bir seyrângâh-ı dâimîye gidiliyor.” [369]

Bu âyet-i kerîmede haşr-i cismânîyi isbât eden şöyle bir delîl mevcûddur: Her gece sizi bir nev‘í öldürüp, her sabâh bir nev‘í dirilten kim ise, kabir ve berzah gecesinde sizi yatırıp haşir sabâhında tekrâr dirilten de aynı Zât’tır. Her gece uyuyup, her sabâh kalkmanız, öldükten sonra rûh ve cesed ile berâber tekrâr dirilmenize bir misâldir. Zîrâ, insân, her gece ölümün küçük kardeşi olan uyku ile bir nev‘í ölür, her sabâh rûh ve cesediyle berâber bir nev‘í haşrolur. Her gece ölümün, her sabâh haşrin bir nümûnesini yaşayan bir insân, haşr-i cismânîyi nasıl inkâr ve istib‘ád edebilir? Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde haşr-i cismânînin bu misâli şöyle îzáh edilmektedir:

“Mevte benzeyen uyku ile haşir ve neşre benzer birer nev‘í Kıyâmet, bir Kıyâmet-i kübrânın tahakkukunu ihsâs ediyor, remzen haber veriyorlar. (. …) Her gece bir nev‘í ölmekle, her sabâh bir nev‘í dirilmekle emârât-ı haşriyye gördüğü gibi…” [370]

Mâdem yatan sizsiniz, kalkan da sizsiniz. O hâlde, öldükten sonra haşir sabâhında bu cisminizle kabrinizden çıkacak olan da sizsiniz. مَنَامُكُمْ kelimesinde

Lügat: tahakkuk, telezzüz, teşekki, kelime, minnet, tahsin, tersin, inkâr, misil