ÜÇÜNCÜ MAKÁMIN TEREŞŞÜH ETTİĞİ ÂYET-İ KERÎMENİN, 27. VE  11. ÂYET-İ KERÎMELERLE OLAN VECH-İ İRTİBÂTI

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesi, “Üçüncü Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Ekser-i Esmâ”nın tereşşüh ettiği

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

âyet-i kerîmesine ma‘nâ cihetiyle bakar, onu te’kîd eder. Şöyle ki: 

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِۜ cümlesi ifâde eder ki: Kim sizi ilk olarak topraktan yaratıp yeryüzünde haşir ve neşretmişse, O’dur ki; sizi ve bütün kâinâtı tekrâr iáde edecek, haşir meydânında bütün mahlûkátı toplayıp herkesin hesâbını görecektir. Bu, O’nun kudretine gáyet râhattır. 

وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ cümlesi ifâde eder ki: Halk fiilinde görünen bütün güzellikler, Hálık ismine áiddir. Hem insânın hılkatinde aklın záhirine göre görünen çirkinlikler, nekáis ve kusúrât, hem de insânın irâdesiyle işlemiş olduğu günâhlar, enâniyyet-i insâniyyeye áiddir.

وَهُوَ الْعَز۪يزُ  cümlesi ifâde eder ki: O nihâyetsiz izzet sáhibi olan Zât-ı Akdes; sizi câmid ve cansız olan topraktan yaratıp yeryüzünde haşr ve neşreder. Bununla izzetini gösterir. Demek, O Azîz’dir. Küre-i Arz’da intişâr eden ve tasarrufa me’mûr olan nev-ı beşer ise zelîldir. Böyle nihâyetsiz izzet sáhibi bir Zât-ı Akdes, haşri getirmemekle izzetini lekedâr etmez.

 Evet, şu kâinâtın sáhib ve mâliki Azîz’dir. Ya‘nî, kudreti nihâyetsizdir. Zîrâ,