وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ

cümlesi ifâde eder ki: Kim ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarmışsa ve kışın ölmüş olan küre-i Arz’ı her bahâr mevsiminde ihyâ etmiş ise, O’dur ki; sizi ve bütün kâinâtı tekrâr iáde edecek, haşir meydânında bütün mahlûkátı toplayıp herkesin hesâbını görecektir. Bu iáde, O’na gáyet kolay ve râhattır.

وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ

cümlesi ifâde eder ki: İhyâ ve imâte fiillerinde görünen bütün güzellikler,  Hay, Muhyî ve Mümît gibi esmâya áiddir.  İhyâ ve imâte fiillerinde aklın záhirine göre görünen çirkinlikler, nekáis ve kusúrât ise tabîat ve eneye áiddir.

 وَهُوَ الْعَز۪يزُ  cümlesi ifâde eder ki: O nihâyetsiz izzet sáhibi olan Zât-ı Akdes; ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarır. Ölmüş ve kurumuş olan koca Arz’ı bir nefis gibi ihyâ eder. Bununla izzetini gösterir. Demek, O Azîz’dir. Küre-i Arz ve onun üzerinde hayât ve memâta mazhar olan zî-hayâtlar ise zelîldir. Böyle nihâyetsiz izzet sáhibi bir Zât-ı Akdes, haşri getirmemekle izzetini lekedâr etmez.

 اَلْحَك۪يمُ ism-i İlâhîsi ifâde eder ki: O nihâyetsiz hikmet sáhibi olan Zât-ı Akdes; câmid ve cansız olan tohum ve çekirdeklerden, yumurta ve nutfelerden gáyet derecede hüsn-i san‘atta hadsiz zî-hayâtı halk eder. Ölmüş ve kurumuş olan koca Arz’ı belli bir kánûnla ihyâ eder, hadsiz masnûát ile tezyîn eder. Bununla hikmetini gösterir. Böyle nihâyetsiz hikmet sáhibi bir Zât-ı Akdes, haşri getirmemekle nihâyetsiz hikmetini abesiyyete kalb ettirmez.

Demek, Rûm Sûresinin 27. âyet-i kerîmesi, ma‘nâ cihetiyle, 

 يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَىِّ وَيُحْيىِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۜ وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ۟

âyet-i kerîmesinin hulâsasıdır, ona bakar ve onun ma‘nâsını te’kîd eder. 

Lügat: küre-i arz, hadsiz, hikmet, mevsim, çirkin, simin, sinin