esmâsına âyine oldukları için yok olmadıklarını, bâkí bir áleme intikál ettiklerini ders verir. Netîcede o bâkí Zât’a ve o bâkí áleme karşı bir şevk uyandırır.

ON İKİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân, kâinâtı âhiretin mezraası olarak gösterir, bununla haşri ve âhireti isbât eder. İşte, Kur’ân,

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ ۞ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

âyet-i kerîmeleriyle i‘lân ediyor ki; bütün mevcûdâtın, bâ-husús cin ve insin zikir ve tesbîhleri, namâz ve ibâdetleri burada ekiliyor. Âhiret áleminde ise sünbül verecektir. Elbette, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd, bütün mevcûdâtın, husúsan cin ve insin, bâ-husús nev-ı beşerin güneşleri, ayları ve yıldızları hükmünde olan enbiyâ, asfiyâ ve evliyâ táifelerinin zikir ve ibâdetlerini záyi‘ etmeyecektir. Dâr-ı âhirette ebedî bir súrette mükâfâtlarını verecektir. “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde şöyle buyruluyor:

“Bu mevcûdâtın yüzleri Álem-i Ma‘nâ’ya müteveccihtir, münâsib meyveleri orada veriyor; ve gözleri esmâ-i kudsiyyeye dikkat ediyorlar, gáyeleri o áleme bakıyor. Ve özleri dünyâ toprağı altında, sünbülleri Álem-i Misâl’de inkişâf ediyor. İnsân, isti‘dâdı nisbetinde burada ekiyor ve ekiliyor, âhirette mahsúl alıyor.” [111]

Bu dünyâda bütün mevcûdâtın yaptığı tekvînî ve teklîfî ibâdetler nereye gidiyor? Meselâ; yedi kat semâvât, Arz ve bunlardaki mevcûdât, tekvînî olarak Cenâb-ı Hakk’ı zikir ve tesbîh eder. Cin ve ins de teklîfî olarak ibâdet eder. Bu ibâdetler nereye gider? Hepsi Cennet’e gider, ehl-i îmânın Cennet’ini geliştirir, ehl-i Cennet ondan istifâde eder. Meselâ; ehl-i îmânın tefekkürâtından Cennet’in temel yapıları, zikir ve tesbîhâtından da Cennet yemişleri halk edilir. Kezâ, bütün mevcûdât, tekvînî olarak Cenâb-ı Hakk’ı zikir ve tesbîh eder. Onların zikir ve tesbîhleri de Cennet’te meyvedâr ağaç olur. Ehl-i Cennet, onlardan istifâde ederler.

ON ÜÇÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân, kâinâta kâinât hesâbına değil, esmâ-i hüsnâ hesâbına bakar ve tevhîdi ders verir. İşte 

Lügat: tefekkür, elbette, dikkat, nisbet, âhiret, dilir, istif, vâcib, âhire