Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (4. Cild)
Molla Muhammed el-Kersî
-
Keşfü’l-Envâr Külliyyâtı
- Tesettür Risalesi'nin Şerhi
- Yirmi Altıncı Söz'ün Zeyli ve Hàtimesi'nin Şerhi ile Beşinci Mektûb'un Şerhi
- On Birinci Söz'ün Şerhi
- Dokuzuncu Söz'ün Şerhi
- Ene Risâlesi'nin Şerhi
- İkinci İşâret’in Şerhi
- Kader Risâlesi Şerhi (Genişletilmiş Yeni Baskı)
- Yirmi Üçüncü Lem‘a, Tabîat Risâlesi’nin Şerhi
- On Dördüncü Lem‘a’nın İkinci Makámı’nın Şerhi
- Münâzarât'ın Şerhi
- Haşir Risâlesi’nin Şerhi
- Hüve Nüktesi ve Şerhi
- Yirmi Dokuzuncu Söz ve Şerhi
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (1. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (2. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (3. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (4. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (5. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (6. Cild)
- Yirmi Yedinci Mektûb (Bir Kısım)
- İkinci Şuá‘ın Şerhi
- Yirmi Dördüncü Mektûb ve Şerhi
- Telvîhát-ı Tis’a Risâlesi Şerhi
-
Rumûzu’l-Kur’ân Külliyyâtı
- Rumûzu’l-Kur’ân (1-5)
- Mir’âtü'l-Cihâd
- İ‘câzu’l-Kur’ân
- Dokuzuncu Şuá‘ın Dokuz Álî Makámı
- Kitâbu’z-Zekât
- Rahmân Sûresi’nin Tefsîri
- Nüzûl-i Ísâ (as)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (1. Cild)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (2. Cild)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (3. Cild)
- Külliyyât-ı Hulûsıyye
-
Muhtelif Eserler
Suâl: Burada ism-i fâil olan قَادِرٌ kelimesine bedel, sıfat-ı
müşebbehe olan قَد۪يرٌ kelimesinin tercîh
edilmesinde nasıl bir nükte vardır?
Elcevâb: قَادِرٌ kelimesi, árızî
bir sıfattır; zâtî değildir. Gücü, kudreti, makdûrâta göredir. Kudreti, tedrîcî
olandır. Kudretinde derecât ve merâtib bulunandır. Hem ism-i fâilde hudûs,
tekerrür ve teğayyür vardır.
قَد۪يرٌ ise; sıfat-ı müşebbehedir. Ya‘nî, o sıfat,
zâtîdir; zâtında vardır; árızí
değildir; sübût ve devâma delâlet eder.
İşte, âyette geçenقَد۪يرٌ lafzı, remzeder ki:
Elláh’ın kudreti, makdûrâtın mikdârına göre değildir. O’nun kudreti,
zâtiyyedir. Bu sebeble, onda derecât ve merâtib bulunmaz. Nihâyetsizdir,
sonsuzdur. Zıddı olan acz, ona müdâhale edemez. Aslâ tağayyür ve tebeddül
etmez. Noksán ve ziyâdeyi kabûl etmez. Zâtî olduğu için, zıddı ona tahallül
edemez ki; ona ziyâde ve noksánlık terettüb etsin.
Kur’ân ve Hadîs’te geçen
Elláh hakkındaki ism-i fâil ve síga-i mübâlağalardan,
sübût ve devâmı ifâde eden sıfat-ı müşebbeheler
murâddır.
Âlûsî, “Rûhu’l-Maánî
Tefsîri”nde; Mü’min (Ğáfir) Sûresi’nde geçen, غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ sígaları hakkında şöyle diyor: “Burada
geçen غَافِرِ sígası
ile قَابِلِ sígası, her ne kadar
ism-i fâil sígaları olsalar da; ancak burada, bu iki sígada, ism-i fâilin ifâde
ettiği ma‘nâ olan teceddüd ma‘nâsı ve zamânla mukayyed olmak, zamâna bağlılık
kasdedilmemiştir. Belki, bu iki sígadan da sıfat-ı müşebbehenin ma‘nâsı olan ‘sübût
ve istimrâr, devâmlılık’ kasdedilmiştir.”
Hemقَد۪يرٌ sígası ifâde eder ki; kudret, cins gibidir ve mîzân-ı sarfî olan, ya‘nî fiillerin kalıbı için ölçü olan فَعَلَ maddesi gibidir. Nasıl ki; فَعَلَ bir mîzândır, bir kalıbdır. Bütün fiiller için bir ölçüdür. Fiiller, o mîzânla ölçülür. Aynen öyle de, kudret-i İlâhiyye de bir cinstir, bir mîzândır. Bütün evsáf-ı fiiliyye, ya‘nî “Rezzâk, Gaffâr, Muhyî, Mümît” gibi bütün sıfât-ı ef‘áller, ondan sudûr ediyor; o kalıbdan çıkıyor; ondan doğup geliyor. Meselâ; kudreti olmazsa, mahlûkáta nasıl
Lügat: ism-i fâil, mukayyed, tahallül, tebeddül, teceddüd, tekerrür, terettüb, udre(t), kelime, istim, sinin